Po ponad 10 latach kinowego Uniwersum Marvela i czterech wielkich kinowych hitach Avengers zdecydowanie jest najbardziej rozpoznawalną grupą superbohaterów. Dzięki komiksowym kolekcją i innym wydawnictwom mamy dostępny też spory przekrój komiksowych historii o tej drużynie. Niniejszy poradnik jest próbą uporządkowania i podzielenia wszystkich pozycji na poszczególne etapy by odpowiedzieć na pytanie „Jak zacząć czytać komiksy o Avengers”.
Niniejsza, druga część poradnika, skupia się na seriach wydawanych od roku 2000 do rozpoczęcia linii wydawnicze Marvel Now. Jeśli nie chcesz czytać starszych komiksów i interesują Cię wyłącznie bardziej współczesne przygody Avengers, to ten poradnik Ci w tym pomoże bo jest to idealny moment na rozpoczęcie lektury nowszych komiksów o Avengers. Jeśli jednak chcesz poznać wszystkie przygody Mścicieli dostępne po polsku, to sięgnij najpierw do pierwszej części poradnika (znajdziesz ją tutaj), a dopiero potem do tej.
KOMIKSY PRZED BENDISEM
Począwszy od roku 2004 serię o Avengers prowadził znakomity scenarzysta Brian Michael Bendis, który odpowiadał także za ogólny kształt uniwersum Marvela w tym okresie. Co do komiksów sprzed tego okresu po Polsku wydano trzy komiksy, które warto przeczytać:
– „Sentry: Powrót Voida” (55 tom kolekcji Superbohaterowie Marvela) to nie jest właściwie komiks o Avengers ale tytułowym Sentrym, który jest najpotężniejszym bohaterem tego uniwersum. Jednak w tej mini-serii członkowie drużyny Mścicieli odgrywają bardzo ważną rolę, a san Sentry odegra ogromną rolę w późniejszym runie Bendisa więc warto przeczytać ten komiks w tym miejscu (zwłaszcza, że jest on po prostu rewelacyjny).
– „Avengers: Impas” (12 tom Wielkiej Kolekcji Komiksów Marvela) to bardzo fajny komiks, stanowiący część dobrego runu Geoffa Johnsa, który dodatkowo pozwala nam poznać pewne postacie, które będą dość istotne na początku runu Bendisa.
– „Red Skull: Czerwona Strefa” (1 tom mini-kolekcji Super-złoczyńcy Marvela) – co prawda niniejszy tomik nosi tytuł Red Skull lecz tak naprawdę składa się on z zeszytów serii Avengers pisanych także przez Geoffa Johnsa i również jest bardzo fajny.
UWAGA: ostatni zeszyt z tomu „Impas” należy przeczytać po „Czerwonej Strefie”.
ERA BRIANA MICHAELA BENDISA
Na wstępie zaznaczę, że wszystkie komiksy z tego okresu są zdecydowanie warte uwagi – są tu zarówno komiksy wybitne jak i po prostu dobre ale zdecydowanie warto wszystkie przeczytać bo stanowią część jednej wielkiej całości – fajnie widać jak Bendis rozplanował poszczególne wydarzenia na cały swój run, a początkowe pozycje prowadzą do kolejnych (naprawdę fajnie się to czyta).
Okres przed „Wojną Domową”:
Na początek, zanim rozpoczniemy lekturę serii o Avengers należy przeczytać przepięknie ilustrowany crossover „Tajna Wojna” (także napisany przez Bendisa), który został wydany w WKKM (tom 17) oraz przez Mucha Comics. Wydarzenia zawarte w tym crossoverze będą miały duży wpływ na późniejsze status quo Uniwersum Marvela.
Brain Michael Bendis rozpoczął swój run od wielkiego wydarzenia jakim był „Upadek Avengers” (wydany w WKKM 9 oraz przez Mucha Comics), który jednocześnie jest bardzo fajnym komiksem.
Po „Upadku Avengers” Bendis zbudował całkiem nową ekipę i jej losy przedstawił na kartach serii „New Avengers” (Mucha Comics wydała 5 tomów, a tom pierwszy ukazał się także jako 32 numer WKKM), – seria ta stanowi główny trzon runu Bendisa. Pomiędzy poszczególnymi tomami mają miejsce bardzo ważne eventy, a także inne serie, które w jakiś sposób łączą się z grupą mścicieli.
Teraz opiszę jak po kolei czytać komiksy z tego okresu:
– najpierw czytamy pierwsze 5 zeszytów serii „Young Avengers” od Comics Flying Circus (co prawda nie pisał jej Bendis ale naprawdę fajnie wpisuje się się w ten okres i przyjemnie się ją czyta),
– następnie sięgamy do serii „New Avengers” i czytamy tom 1 („Ucieczka”) oraz tom 2 („Sentry”),
– później ma miejsce bardzo ważny event „Ród M” (wydany przez Mucha Comics oraz w WKKM – tom 35), który kontynuuje wątki zapoczątkowane w „Upadek Avengers” (co prawda główna intryga tego eventu kręci wokół mutantów ale ponieważ członkowie Avengers także odgrywają tu istotną rolę, a autorem również jest Bendis to należy włączyć ten event do jego runu). Jeśli po lekturze „Rodu M” interesują Cię dalszy losy Quicksilvera to opcjonalnie możesz w tym miejscu przeczytać komiks „Syn M” (tom 59 WKKM) oraz projekt „Silent War” od grupy Comics Flying Circus.
Po „Rodzie M” najpierw czytamy zeszyty 7-12 serii „Young Avengers”, po czym wracamy do serii „New Avengers” i czytamy tom 3 („Kłamstwa i tajemnice”) oraz tom 4 („Kolektyw”), a tom 5 („Wojna Domowa”) należy przeczytać razem z eventem „Wojna Domowa” ale o tym za chwilę.
Lektury uzupełniające przed „Wojną Domową”:
Jeśli idzie o ten okres w Uniwersum Marvela to jest kilka innych świetnych komiksów, które warto czytać razem z przygodami Avengers gdyż w świetny sposób uzupełniają pewne wątki i rozszerzają naszą wiedzę o całym świecie superbohaterów oraz przede wszystkim, są to świetne komiksy i nieprzeczytanie ich byłoby straszną stratą.
Zdecydowanie najlepszą serią z tego okresu jest Kapitan Ameryka pisany przez Eda Brubakera (są to nie tylko zdecydowanie najlepsze komiksy o Kapitanie jakie powstały ale i jedne z najlepszych komiksów Marvela). Run Brubakera wydaje w Polsce Egmont, a w tym okresie ma miejsce akcja tomu 1 („Zimowy Żołnierz”, który ukazał się także w 11 i 14 tomie WKKM) oraz tomu 2 („Czerwony Łajdak”).
Drugą pozycją, do której warto sięgnąć w tym miejscu jest gruby tom „Jessica Jones Puls” wydany przez Mucha Comics. Losy Jessicy i jej partnera Luka Caga są powiązane z New Avengers, a tomik ten świetnie wpisuje się w ten okres i swoim klimatem bardzo przypomina Avengers Bendisa (zresztą serię o Jessice także pisze Bendis).
UWAGA: tom „Puls” poprzedzają cztery tomiki zatytułowane „Alias” (także pisane przez Bendisa) poświęcone wcześniejszym losom Jessicy. Seria „Alias” nie łączy się już z Avengers i ma odmienny klimat niż „Puls” (bardziej przypomina thriller detektywistyczny niż typowe super-hero) ale wspominam o nich ponieważ są to nie tylko jedne z lepszych komiksów Bendisa ale także jedne z lepszych komiksów Marvela wydanych po Polsku więc jeśli lubisz takie klimaty to zdecydowanie warto do nich sięgnąć (albo chociaż sprawdzić tom 1, a jak się spodoba to czytać dalej).
Innym doskonały runem, który warto czytać w tym miejscu jest Spider-Man pisany przez Josepha Michaela Straczynskiego (przez wielu uważanego za najlepszy run Spider-Mana). Warto czytać ten run w tym miejscu ponieważ, w trakcie jego trwania Spider-Man nie tylko należał do New Avengers ale nawet wprowadził się do ich wieżowca przez co losy Petera, Mary Jane i cioci May ściśle połączyły się z przygodami Avengers (szczególnie w zbliżającym się evencie „Wojna Domowa”, gdzie Spider-Man odgrywa bardzo ważną rolę). Run Straczyńskiego aktualnie wydaje Egmont, a całość ukaże się w pięciu tomach – w tym miejscu należałoby przeczytać pierwsze cztery tomy – akcja dwóch pierwszych ma miejsce przed runem Bendisa, a dwóch kolejnych na początku runu Bendisa przed „Wojną Domową” (na razie został wydany tom pierwszy, drugi ukaże się w listopadzie, a kolejne w przyszłym roku).
Co do pierwszego tomu runu Straczynskiego to należy zaznaczyć, że niemal cała jego zawartość ukazała się w dwóch tomach Wielkiej Kolekcji Komiksów Marvela: „Powrót do domu” (tom 1) oraz „Wyznania” (tom 48). Pisze niemal cała zawartość gdyż pomiędzy tymi tomikami ma miejsce zeszyt specjalny „Amazing Spider-Man – 11 września” – pierwszy tom runu Straczynskiego od Egmontu posiada zawartość zarówno obu tomików z WKKM jak i zeszytu „11 września”. Zatem oczywiste jest, że lepiej kupić wydanie Egmontu ale jeśli ktoś posiada już oba tomiki kolekcji to raczej nie ma sensu kupować tomu od Egmontu dla jednego zeszytu.
UWAGA: zeszyt „Amazing Spider-Man – 11 września” przetłumaczyła kiedyś grupa Comisc Flying Cirkus i choć został usunięty z ich strony to wciąż można znaleźć go na chomikach.
Event „Wojna Domowa”:
Doszliśmy do momentu, kiedy całym światem Marvela wstrząsnął duży event „Wojna Domowa”, który miał ogromny wpływ na całe Status Quo uniwersum.
Event zawarty jest w głównym tomie „Wojna Domowa”, a 5 tom „New Avengers” stanowi tie-iny z perspektywy różnych członków drużyny. Oprócz tych dwóch tomów zalecam przeczytać kilka innych tie-inów:
– „Kapitan Ameryka Tom 3: Wojna Domowa” (od Egmontu) to kolejny tom runu Brubakera, którego początkowe zeszyty mają miejsce w trakcie wojny miedzy superbohaterami,
– „Poległy Syn: Śmierć Kapitana Ameryki” (WKKM 42) to taki bardzo fajny epilog całego eventu (dojść ważny),
– „Amazing Spider-Man: zeszyty 529-539” (zapowiedziane przez Egmont w ramach runu Straczynskiego) ponieważ te zeszyty opowiadają nie tylko o losach Spider-Mana w czasie trwania „Wojny Domowej”, ale także pokazują wiele istotnych aspektów związanych z przebiegiem samego eventu,
– „Wolverine: zeszyty 42-45” (translacja T&Ma) ponieważ pokazują co się stało z przestępcą Nitro, którego działania bezpośrednio doprowadziły do rejestracji super ludzi i wybuchu wojny pomiędzy nimi,
– „She-Hulk 8” i „Civil War: Front Line 1” (oba zeszyty można znaleźć przez stronę: Polska Scena Translacyjna) oraz „New Avengers: Illuminati” (zeszyt ten znajduje się w projekcie grupy Comisc Flying Circus „Planeta Hulka Prolog”) ponieważ w doskonały sposób pokazują sytuację w przededniu wybuchu wojny pomiędzy superbohaterami.
– opcjonalnie „Punisher War Journal v2” (od grupy GruMiK) – zeszyty te pokazują co Punisher porabiał w czasie „Wojny Domowej” więc jak ktoś lubi Punishera to może te zeszyty przeczytać.
– opcjonalnie zeszyty zebrane w projekcie grupy GruMiK „Invincible Iron Man v4” gdyż wydarzenia w nich zawarte pozwalają nam zrozumieć dlaczego w trakcie „Wojny Domowej” Stark zajął dane stanowisko.
Teraz pokrótce opiszę w jaki sposób ja bym zalecał czytanie eventu „Wojna Domowa”: wraz z całą podbudową:
DROGA DO „WOJNY DOMOWEJ”:
– „Amazing Spider-Man 529” i „New Avengers: Illuminati” (początek tego zeszytu stanowią retrospekcje, ale zakończenie jest już bardzo ważną rozmową odnoście ustawy o rejestracji, która doprowadziła do wybuchu „Wojny Domowej”) oraz „Amazing Spider-Man 530-531”;
– opcjonalnie projekt „Invincible Iron Man v4”;
EVENT „WOJNA DOMOWA”:
– „Wojna Domowa: zeszyt 1”, a także „She-Hulk: zeszyt 8”, „Wolverine: zeszyt 42”, „Civil War: Front Line: zeszyt 1”, „New Avengers: zeszyt 21” oraz „Amazing Spider-Man: zeszyt 532”;
– „Wojna Domowa: zeszyt 2” oraz „New Avengers: zeszyt 22” i „Amazing Spider-Man: zeszyt 533”;
– „Wojna Domowa: zeszyty 3-4”, a także „Kapitan Ameryka Tom 3: Śmierć Kapitana Ameryki: zeszyty 22-24″ oraz „Wolverine: zeszyty 43-45”, „New Avengers: zeszyty 23-24” i „Amazing Spider-Man: zeszyty 534-535”;
– „Wojna Domowa: zeszyt 5” oraz „Amazing Spider-Man: zeszyty 536-537”, „New Avengers: zeszyt 25” i „Punisher War Journal v2”;
– „Wojna Domowa: zeszyty 6-7” oraz „Civil War: The Initiative” (jest to ostatni zeszyt w 5-tym tomie „New Avengers”);
– w tym miejscu można przeczytać „Amazing Spider-Man: zeszyty 538-539”, ale należy wiedzieć, że kończą się one cliffhangerem, a dalsze losy Petera są kontynuowane w kolejnych zeszytach runu Straczynskiego;
– na koniec czytamy w całości tom „Poległy Syn: Śmierć Kapitana Ameryki” (tom ten zawiera także 25 zeszyt z trzeciego tomu serii „Kapitan Ameryka”, którego akcja ma miejsce po zakończeniu „Wojny Domowej”).
Avengers po „Wojnie Domowej” – Inicjatywa:
W wyniku „Wojny Domowej” i rejestracji superbohaterów doszło do powstania Inicjatywy, czyli grupy zarejestrowanych super-ludzi szkolonych na nowych członków Avengers. Nową serią poświęconej tej grupie, którą wystartowała po zakończeniu „Wojny Domowej” jest „Avengers: The Initiative”, którą tłumaczyła grupa Comics Flying Circus. Seria ta nie należy do runu Bendisa ale jest bardzo fajna i doskonale pasuje do tego okresu więc zdecydowanie warto ją przeczytać. Zatem w tym miejscu czytamy zeszyty 1-13 serii „Avengers: The Initiative”.
UWAGA: zeszyty 4-5 stanowią tie-iny do świetnego eventu „Wielka Wojna Hulka” (Hulk atakuję w nim Ziemię), który zdecydowanie polecam przeczytać razem z serią „Planeta Hulka” (w niej dowiadujemy się dlaczego Hulk zaatakował Ziemię) bo są to zdecydowanie najlepsze komiksy jakie Marvel wydał o Hulku, a ponadto w wojnie z Hulkiem biorą udział członkowie Avengers podzieleni przez „Wojnę Domową”. Poradnik „Jak czytać Wielką Wojnę Hulka” znajdziecie tutaj.
Lektury uzupełniające po „Wojnie Domowej”:
Jeśli oprócz Avengers czytasz także Kapitana Amerykę Brubakera to po „Wojnie Domowej” należy przeczytać resztę zeszytów z tomu 3 („Śmierć Kapitana Ameryki”) oraz tom 4 („Człowiek, który kupił Amerykę”). Tak samo w tym miejscu ma miejsce zakończeniu Spider-Mana pisanego przez Straczynskiego więc czytamy pozostałe zeszyty z tomu 5.
Jest jeszcze jeden run, który zdecydowanie warto przeczytać w tym okresie, a mianowicie Thor pisany także przez Straczyńskiego. Jak w poprzednich przypadkach jest to nie tylko doskonały run ale także historia, która doskonale wpisuje się w ten okres Uniwersum Marvela. Egmont wydał ten run w jednym grubym tomie, a w tym miejscu należy przeczytać dwa zeszyty serii „Fantastic Four” oraz pierwsze 8 zeszytów serii „Thor Vol. 3” z tego tomu. Warto także wspomnieć, że początek runu Straczynskiego ukazał się w 8 tomie WKKM i nawet jeśli ktoś ma tomik z kolekcji to i tak warto kupić tom Egmontu gdyż zawiera on całą resztą znakomitego runu.
Ponadto w tym momencie ma miejsce akcja komiksu „Young Avengers Presents” (58 tom SBM), który poświęcony jest dalszym losom członków Young Avengers ale nie stanowi zwartej historii (po prostu każdy zeszyt opowiada krótką historyjkę o danym bohaterze – generalnie komiks jest raczej średni więc można ten tomik spokojnie pominąć).
Jeśli czytaliście event „Wielka Wojna Hulka” to polecam także przeczytać bardzo fajną serię przygodową „Incredible Hercules” o dalszych losach Amadeusza Cho i Herkulesa (seria ma rewelacyjny klimat i czyta się ją naprawdę bardzo przyjemnie więc stanowi fajne urozmaicenie po wielkich wydarzeniach z tego okresu). Serię przetłumaczyła grupa CFC, a w tym miejscu należy przeczytać zeszyty 113-116.
„Tajna inwazja” – przygotowanie i przebieg:
Dalsza cześć runu Bendisa kręci się wokół przygotowania i przebiegu „Tajnej Inwazji” Skrulli, która jest moim ulubionym eventem Marvela, a okres ją poprzedzający najbardziej przypadł mi do gustu z całego runu Bendisa – czytając całość widzimy jak skrupulatnie i dokładnie Bendis wszystko rozplanował i rozpisał w poszczególnych seriach, a pisał w tym czasie kilka serii: ciąg dalszy „New Avengers”, pierwsze 20 zeszytów serii „Mighty Avengers” oraz mini-serię „New Avengers – Illuminati”.
Dalsze tomy serii „New Avengers”, których akcja ma miejsce po zakończeniu „Wojny Domowej” nie zostały wydane po Polsku ale grupa Comics Flying Circus tłumaczy projekt „New Avengers v1”, który jest bezpośrednią kontynuacją serii wydawanej przez Muchę. Ponadto grupa CFC przetłumaczyła także kolejne serie Bendisa – a więc także „Mighty Avengers” oraz „New Avengers – Illuminati” znajdziecie na ich stronie.
Jednak zanim opiszę w jakiej kolejności należy to wszystko czytać chciałbym wspomnieć o jeszcze jednym komiksie.
Dla tych, którzy ominęli pierwszą część poradnika bo nie chcieli czytać starszych komiksów wspomnę tylko, że aby dobrze zrozumieć kontekst „Tajnej Inwazji” warto jest przeczytać tom „Avengers: Wojna Kree ze Skrulami” (107 tom WKKM). Jest to co prawda komiks z początku lat 70-tych, ale zdecydowanie warto do niego sięgnąć, nawet jeśli nie lubi się starszych komiksów, bo jest naprawdę dobry, a wydarzenia przedstawione w tym tomie są jedna z przyczyn inwazji Skrulli na Ziemię.
Znając przyczynę Inwazji Skrulli można przejść do lektury zeszytów poprzedzających sam event (Bendis bardzo dużo czasu poświęcił na przygotowanie gruntu i podbudowę samej inwazji), które należy czytać w następującej kolejności:
– „New Avengers v1: zeszyty 26-32” (zeszyt 31 kończy się cliffhangerem zapowiadającym „Tajną Inwazję”);
– „Mighty Avengers: zeszyty 1-6″;
– „New Avengers v1: zeszyty 33-35”;
– „Mighty Avengers: zeszyty 7-8″;
– „New Avengers v1: zeszyty 36-37, Annual i zeszyt 38″;
– „Mighty Avengers: zeszyty 9-11″ (zeszyty te wydał Egmont jako dodatek do tomu „Niezwyciężony Iron Man” z Marvel Now 2.0);
– mini-serię „New Avengers: Illuminati”.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że część późniejszych zeszytów z serii „New Avengers” i „Mighty Avengers” stanowi retrospekcje poświęconą temu, w jaki sposób Skrulle przygotowywały i planowały „Tajną Inwazję”. Moim zdaniem lepiej przeczytać te zeszyty przed rozpoczęciem akcji samego eventu, by w momencie kiedy inwazja już się rozpocznie móc śledzić zeszyty jej poświęcone nie rozpraszając się retrospekcjami.
Z tego powodu, w tym miejscu, zalecam lekturę takich zeszytów:
– „Secret Invasion Prolog” – dostępny na blogu T#Ma;
– „Avengers The Initiative Annual”;
– „New Avengers v1: zeszyt 39”;
– „Mighty Avengers: zeszyty 12-13”;
– „New Avengers v1: zeszyty 40, 42, 45″;
– „Mighty Avengers: zeszyty 15-17″;
– „New Avengers v1: zeszyty 44, 46”;
– „Mighty Avengers: zeszyt 18”.
Co do samej „Tajnej Inwazji” to główna treść tego eventu została wydana przez Egmont oraz wyszła w 55 tomie Wielkiej Kolekcji Komiksów Marvela.
Event z tie-inami najlepiej czytać w tej kolejności:
– pierwszy i drugi zeszyt tomu „Tajna Inwazja”;
– „New Avengers v1: zeszyty 41, 43”, „Mighty Avengers: zeszyt 14” i „Avengers The Initiative: zeszyty 14-15”;
– opcjonalnie „Secret Invasion: Fantastic Four” od grupy Comics Flying Circus (ale tylko jeśli interesują Cię losy Fantastycznej Czwórki, bo te zeszyty nie wpływają na sam przebieg „Tajnej Inwazji”);
– trzeci i czwarty zeszyt „Tajnej Inwazji”;
– „Avengers The Initiative: zeszyty 16-17”;
– piąty zeszyt „Tajnej Inwazji”;
– „Mighty Avengers: zeszyt 19” oraz „Avengers The Initiative: zeszyt 18”;
– szósty zeszyt tomu „Tajna Inwazja”;
– „Avengers The Initiative: zeszyt 19”;
– siódmy i ósmy zeszyt tomu „Tajna Inwazja”;
– „New Avengers v1: zeszyt 47”;
– „Mighty Avengers: zeszyt 20”.
W trakcie „Tajnej Inwazji” ma miejsce akcja zeszytów 117-120 serii „Incredible Hercules”, a zaraz po zakończeniu inwazji zeszytów 121-126 (jeśli więc czytacie tą serię to przeczytajcie w tym miejscu powyższe zeszyty).
Na tym koniec eventu „Tajna Inwazja”, którego konsekwencjami był początek okresu zwanego „Dark Reign”.
Okres „Dark Reign”:
Po zakończeniu „Tajnej Inwazji” Norman Osborn miał zastąpić Tonego Starka (na którego zrzucono winą za całe zamieszanie ze Scrullami) na stanowisku dyrektora S.H.I.EL.D., a po otrzymaniu władzy Osborn przekształcił S.H.I.EL.D. w organizację H.A.M.M.E.R i tak rozpoczął się okres „Mrocznych Rządów”. Tony Stark skasował całą bazę danych sekretnych tożsamości superbohaterów przez co został uznany za przestępcę ściganego przez prawo.
Główne wątki tego okresu przedstawiają oczywiście dalsze zeszyty serii „New Avengers” oraz nowa seria Bendisa, czyli „Dark Avengers” (grupa CFC jest w trakcie tłumaczenia tej serii).
Zachęcam także by przeczytać prawie wszystkie pozycję z okresu „Dark Reign” (także te, które nie dotyczą Avengers) gdyż obecne status quo uniwersum Marvela jest naprawdę bardzo ciekawe i warto ten czas poznać.
Kolejność czytania „Mrocznych Rządów” jest następująca:
– „Secret Invasion: Dark Reign” oraz „New Avengers v1: zeszyty 48-50”;
– „Dark Avengers: zeszyty 1-5”;
– opcjonalnie „Dark Reign Wolverine Origins” (od grupy 911 Comics) oraz „Dark Wolverine: zeszyty 75-77” (od CFC) – to bardzo fajne zeszyty poświęcone Dakenowi, złemu synowi Wolverina, który należy do „Dark Avengers”;
– opcjonalnie „Deadpool v2: zeszyty 6-12” (CFC) – dla fanów Deadpoola;
– „Spider-Woman: Agentka SWORD” (47 tom SBM) – to mini-seria Bendisa, która domyka pewne watki po „Tajnej Inwazji” i jest naprawdę świetna;
– opcjonalnie „Mockingbird: Spotkanie po latach” (tom 22 SBM) – średni tomik, który nie wiele wnosi do okresu „Dark Reign”, a bardziej koncentruje się na relacji tytułowej bohaterki z Hawkeyem (jak kogoś interesuje ten wątek to można tomik przeczytać ale niewiele się straci jeśli się go pominie);
– opcjonalnie „Nick Fury: Tajni wojownicy” (tom 20 SBM) – to kapitalny tom o dalszych losach ekipy Nicka Furego po zakończeniu „Tajnej Inwazji” i ich walce z Osbornem (zdecydowanie warto do niego sięgnąć);
– opcjonalnie „Black Panther v5: zeszyty 1-6” (od CFC) – bardzo fajne zeszyty o Czarnej Panterze dziejące się w tym okresie (polecam);
– opcjonalnie „Punisher v7: zeszyty 1-10 oraz Annual” (od CFC) – to z kolei świetne zeszyty o „działalności” Punishera w czasie Mrocznych Rządów (także warto je przeczytać);
– opcjonalnie „Dark Reign: Zodiac” (od CFC) – kolejna świetna mini-seria dziejąca się w okresie „Dark Reign”, którą warto przeczytać;
– opcjonalnie „War Machine: Żelazne serce” (52 tom SBM) – znowu bardzo fajny tomik, tym razem poświęcony Rhodeyemu;
– opcjonalnie „Hank Pym: Najpotężniejsi na Ziemi” (34 tom SBM) – jest to 6 zeszytów serii „Mighty Avengers”, których akcja ma miejsce w okresie „Dark Reign” ale nie wiele wnoszą do całości historii (i nie pisał ich już Bendis) więc śmiało można ten tomik pominąć (no chyba, że ktoś chce przeczytać wszystko);
– opcjonalnie „Incredible Hercules: zeszyty 127-128″ (od CFC) – jeśli czytaliście wcześniejsze zeszyty tej serii;
– opcjonalnie reszta zeszytów z „Thora” Straczynskiego (oczywiście dla osób czytających ten run);
– „New Avengers v1: zeszyty 51-54” oraz „Dark Avengers zeszyt 6”;
– opcjonalnie „The Amazing Spider-Man: American Son” (od grupy GruMiK) – kolejne świetne zeszyty z tego okresu;
– „Free Comicbook Day 2009: The Avengers” od CFC;
– opcjonalnie „Dark Reign: Sinister Spider-Man”, „Dark Reign: Hawkeye”, „Dark Wolverine: zeszyty 78-81” oraz „Dark Avengers: Ares” (wszystko od CFC) – to świetne zeszyty poświęcone poszczególnych postaciom tworzącym Dark Avengers;
– „New Avengers v1: zeszyty 55-60” oraz „Dark Avengers zeszyty 9-12” plus annual;
– opcjonalnie „Dark Reign: The List” (od CFC) – to świetna mini-seria, w której Osborn postanawia ostatecznie rozprawić się ze swoimi przeciwnikami;
Ci którzy czytają Kapitana Amerykę Brubakera powinny w tym czasie przeczytać tom 5 („Człowiek bez twarzy”) oraz bardzo ważny tom 6 („Odrodzony”).
Event „Oblężenie”:
„Oblężenie” to niezwykle ważny event, który nie tylko kończy okres „Dark Reign” ale także przywraca stare status quo Uniwersum Marvela. Co do tie-inów to po Polsku mamy dostępne 4 zeszyty z serii „New Avengers” i 4 zeszyty z serii „Dark Avengers”oraz 3 zeszyty z serii „Dark Wolverine”.
Ponadto Bendis napisał jeszcze tomik „Pierwsi Avengers” (WKKM 74), który stanowi taki epilog do całego okresu od „Wojny Domowej” (tomik ten poświęcony jest relacji pomiędzy trójką założycieli Avengers i stanowi fajne podsumowanie tej części „Ery Bendisa”)
Kolejność czytania „Oblężenia” z tie-inami jest następująca:
– zeszyt „Siege: The Cabal” z tomu „Oblężenie”,
– „New Avengers v1: zeszyty 61-62″,
– „Dark Avengers v1: zeszyty 13-15″,
– „Siege: zeszyty 1-2″ z tomu „Oblężenie”,
– „Dark Wolverine” zeszyty 82-84,
– „Siege: zeszyt 3″ z tomu „Oblężenie”,
– „New Avengers v1: zeszyt 63″,
– „Siege: zeszyt 4″ z tomu „Oblężenie”,
– „New Avengers v1: zeszyt 64″,
– zeszyt „Finale” serii „New Avengers”,
– „Dark Avengers v1: zeszyt 16″,
– zeszyt „Sentry: Fallen Sun”,
– na koniec czytamy tomik „Pierwsi Avengers”.
W ten sposób dobiega końca okres „Mrocznych Rządów” w świecie Marvela i powrót do status qou sprzed „Wojny Domowej”.
Lektury uzupełniające po „Oblężeniu”:
Jeśli podczas okresu „Dark Reign” czytaliście serie poświęcone Dakenowi i Punisherowi to zakończeniu ich wątków znajdziecie w dalszych zeszytach projektów „Punisher v7” i „Dark Wolverine” – na końcu projekty te się crossują więc zalecam czytanie wg tej kolejności:
– „Dark Wolverine: zeszyty 85-87”;
– „Punisher v7: zeszyty 11-18”;
– „Dark Wolverine: zeszyt 88”;
– „Punisher v7: zeszyt 19”;
– „Dark Wolverine: zeszyt 89”;
– „Punisher v7: zeszyt 20-21”;
– „Dark Wolverine: zeszyt 90”.
Ponadto osoby czytające serię o Herkulesie i Amadeuszu Cho powinny w tym miejscu przeczytać ostatnie zeszyty serii „Incredible Hercules” – pod koniec seria ta łączy się z kilkoma innymi projektami: „X-Men kontra Agenci Atlasu”,„Incredible Hercules: Śmierć Avengera”, „Heroic Age: Prince of Power” i „Wojna Chaosu” (wszystkie projekty znajdziecie na stronie Comics Flying Circus).
Kolejność czytania jest następująca:
– „Incredible Hercules: zeszyty 129-137”;
– „X-Men kontra Agenci Atlasu”;
– „Incredible Hercules: Atak na Nowy Olimp Prolog”;
– „Incredible Hercules: zeszyty 138-141”;
– „Incredible Hercules: Śmierć Avengera”;
– „Heroic Age: Prince of Power”;
– „Wojna Chaosu”.
„Secret Avengers” oraz event „Sam Strach”:
Po „Oblężeniu” Asgardu i zakończeniu okresu „Dark Reign” Steve Rogers oprócz tradycyjnej drużyny Avengers utworzył dodatkową drużynę – tzw. Secret Avengers do zadań specjalnych oraz tajnych misji. W WKKM (tom 79) ukazał się tomik „Secret Avengers: Misja na Marsa” zawierający początek tej serii (pisanej przez Brubakera), a w 93 tomie SBM zawarto dalsze zeszyty tej serii. Jednak oba tomy są raczej średnie (nawet te zeszyty, które pisał Brubaker uważane są za najsłabsze w jego dorobku) więc śmiało można te pozycje pominąć.
Kolejną pozycją jest wielki event „Sam Strach”, który osobiście bardzo lubię (generalnie event ten jest krytykowany za to, że nie porusza żadnych istotnych wątków, a jest jedynie prostą nawalanką – ale za to jeśli lubisz wielkie walki to powinieneś się przy tej pozycji świetnie bawić). „Sam Strach” porusza pewne wątki z Kapitana Ameryki Brubakera i Thora Straczynskiego więc warto znać te serie przed lekturą (zresztą obie serie polecałem wcześniej jako lekturę uzupełniającą).
Osoby, które czytają Kapitana Amerykę Brubakera powinny w tym miejscu sięgnąć do tomu siódmego („Proces Kapitana Ameryki”), ósmego („Amerykańscy marzyciele”) oraz dziewiątego („Stare rany, nowe porządki”) – znakomity i dramatyczny tom 7 oraz początek tomu 8 skupia się na Buckym, a dalsza część tomu 8 i tom 9 na Stevie. Ostatni etap runu Brubakera stanowi kapitalna seria „Zimowy żołnierz”, która jest takim epilogiem podsumowującym i zamykającym wątek Bucky’ego Barnesa.
„Dziecięca krucjata” + ostatnie komiksy Bendisa:
„Avengers: Dziecięca Krucjata” (WKKM 84) to znakomity komiks poświęcony głównie dalszym losom Young Avengers oraz wątkowi Scaret Witch więc jest to tom bardzo ważny i warto go przeczytać.
Za to tomiki „Naprzód, Avengers!” (WKKM 146) i „Avengers: Kres Dziejów” (WKKM 150) są już średnie więc jak ktoś nie chce koniecznie czytać wszystkiego wydanego po Polsku to może je śmiało pominąć bo nie wnoszą nic ważnego do serii (no może „Kres Dziejów” kończy pewien wątek zaczęty wcześniej przez Bendisa ale nic się nie stanie jak się tego nie przeczyta).
Ostatnią pozycją, którą Bendis napisał (choć w tym przypadku lepiej pasuje współtworzył gdyż był jednym ze scenarzystów) o przygodach Avengers był wielki event „Avengers kontra X-Men”. Jednak biorąc pod uwagę jak bardzo pozycja ta związana jest z wątkami poruszanymi w seriach o mutantach to osoby, które nie czytają komiksów o X-Men niech lepiej sobie ją podarują.
