Oto druga część poradnika „Jak zacząć czytać Batmana”, w którym skupię się na seriach wydawanych od roku 2000 do końca linii wydawniczej New52. Jeśli nie chcesz czytać starszych komiksów i interesują Cię wyłącznie bardziej współczesne przygody człowieka nietoperza, to jesteś adresatem tej części bo opisane tu pozycje są idealnym momentem na rozpoczęcie lektury nowszych komiksów o Batmanie. Jeśli jednak chcesz poznać wszystkie przygody Mrocznego Rycerza dostępne po polsku, to sięgnij najpierw do pierwszej części poradnika, a dopiero potem do drugiej, zaś na końcu do części trzeciej.
Moim zdaniem wszystkie przygody Batman wydane po Polsku warte są uwagi, zarówno te współczesne, jak i te nieco starsze. Jednak jeśli nie lubisz starszych komiksów, to sięgnij przynajmniej do czterech najlepszych pozycji z wcześniejszego okresu: „Długie Halloween”, „Mroczne zwycięstwo”, „Zabójczy Żart” oraz „Powrót Mrocznego Rycerza”, bo żadne komiksy z Batmanem wydane po roku 2000 nie są tak dobre jak te cztery (wiele recenzji i opinie określa te pozycje jako najlepsze, które wydano o przygodach Batmana).
A więc, zaczynamy Część Drugą
Na początku chciałbym zaznaczyć pewną rzecz: skompletowanie wszystkich przygód Batmana może zająć trochę czasu i kosztować sporo pieniędzy, dlatego jeśli pewne tytuły można pominąć (bo nie są warte czytania ani tym bardziej kupowania) albo przeczytać poza chronologią (bo nie łączą się z głównymi wątkami danego okresu), to wtedy zamieszczę taką informację.
PO „ZIEMI NICZYJEJ”:
ERA „NOWEGO GOTHAM”
Pod koniec lat 90-tych Gotham nawiedziło wielkie trzęsienie ziemi, w wyniku którego miasto zostało odcięte od świata stając się „Ziemią Niczyją”. Biorąc pod uwagę, że komiksy z pierwszych lat nowego tysiąclecia dzieją się tuż po zakończeniu „Ziemi Niczyjej” i poruszają wątki odbudowy miasta po katakliżmie oraz nowych porządków, a sama „Ziemia Niczyja” jest rewelacyjna sagą to zalecam by także ją przeczytać (Egmont wydał całość w siedmiu grubych tomach).
Podczas targów komiksów w Łodzi Egmont zapowiedział wydanie dwóch tomów zatytułowanych „Batman: Nowe Gotham”, które zbierają zeszyty serii „Detective Comics” pisane przez znakomitego scenarzystę Grega Ruckę więc warto czekać na to wydanie i kupić je jak tylko się ukaże (akcja tych tomów ma miejsce bezpośrednio po zakończeniu „Ziemi Niczyjej”).
Innym komiksem z tego okresu jest wydany w kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC bardzo fajny tom „Batman: Rycerze Gotham” (83 numer) zbierający pierwsze 11 zeszytów nowej serii („Gotham Knights”), która wystartowała tuż po „Ziemi Niczyjej”.
Oprócz powyższych pozycji, które zbierają zeszyty regularnych serii poświęconych postaci Batmana, wydano kilka tomów zawierających zamknięte historie z tego okresu:
– „Batman Ego i inne opowieści” (wydany przed Egmont) to zbiór kilku historii, z których na szczególną uwagę zasługuje tytułowe „Ego”, czyli psychologiczny komiks przedstawiający nie tylko postać ale i motywacje Batmana (w sumie jest to też dobry komiks przybliżający postać Mrocznego Rycerza),
– „Batman/Huntress: Żądza krwi” (wydany w 61 tomie WKKDC) to bardzo fajna miniseria rozwijająca relacje między Batmanem a inną bohaterką DC – Huntress (naprawdę dobra pozycja).
– „Joker: Ostatni śmiech” (wydany w 10 tomie kolekcji BiZDC) to całkiem niezła zamknięta historia o kolejnym starciu Mrocznego Rycerza z Jokerem.
Jest też kilka mniejszych projektów translacyjnych, których akcja ma miejsce w tym okresie:
– „Batman/Scarface: Psychodramat”, „Batman: Ten, który się czai”, „Batman Deathblow” i „Batman Motywy” od grupy Comics Flying Cirkus,
– „Batman: Tu jest twój kapelusz, po co ten pośpiech?” oraz „Superman i Batman: Władca Pierścienia” od Burego Wilka.
– „Batgirl v1″ – Projekt Niezależny BCG (przetłumaczono tylko trzy zeszyty.
„BATMAN HUSH” I „ROZBITE MIASTO”
„Batman Hush” to bardzo fajny akcyjniak, w którym przewija się spore grono przeciwników Batmana dzięki czemu komiks ten stanowi świetne wprowadzenie w ten okres przygód Mrocznego Rycerza.
„Hush” ma kilka wydań:
– w latach 2006-2007 został wydany przez Egmont w dwóch tomach w cienkiej oprawie (wydanie to jest niemal nieosiągalne),
– w roku 2016 ukazał się w 1 i 2 tomie Wielkiej Kolekcji Komiksów DC (oczywiście tym razem w grubej oprawie),
– na rok 2026 zostało zapowiedziane wydanie w DC Deluxe (oczywiście od Egmontu), czyli w powiększonym formacie.
Jeśli jeszcze nie macie „Husha” to warto poczekać na wydanie w DC Deluxe ze względu na powiększony format.
Bezpośrednio po akcji „Husha” należy umiejscowić bardziej mroczną historię autorstwa znakomitego scenarzysty Briana Azzarello, czyli „Batman: Rozbite Miasto”.
Również ten komiks posiada kilka wydań ale tym razem wszystkie posiadają różna zawartość:
– pierwsze wydanie Egmontu zawiera jedynie tytułową historię (jest to stare wydanie w cienkiej oprawie),
– drugie wydanie Egmontu nosi tytuł „Batman: Rozbite Miasto i inne opowieści”, więc oprócz tytułowej historii zawiera kilka krótszych także autorstwa Azzarello (jest to wydanie w DC Deluxe więc w powiększonym formacie),
– w ramach kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC wyszedł tom „Batman: Złamane Miasto” (27 numer), który zawiera większość wydania Egmontu (poza historią „Rycerz Zemsty”).
Najlepsze jest wydanie DC Deluxe od Egmontu gdyż posiada największa zawartość oraz powiększony format. Jeśli jednak zbierałeś kolekcję BiZDC i posiadasz tomik „Złamane Miasto” to brakuje ci tylko historii „Rycerz Zemsty” i żeby nie kupować
UWAGA: historii „Rycerz Zemsty” lepiej nie czytać w tym miejscu ale później razem z eventem „Flashpoint” gdyż ta historia stanowi tie-iny do tego eventu.
LEKTURY UZUPEŁNIAJĄCE
W tym momencie można sięgnąć do trzech serii, które nie są poświęcone solowym przygodom Mrocznego Rycerza, ale można je potraktować jako dodatkową „lekturę uzupełniającą” gdyż rozszerzają jego środowisko.
Pierwszą z nich jest seria poświęcona „Catwoman”. Egmont wydał kompletny run świetnego scenarzysty Eda Brubakera w DC Deluxe w trzech tomach (zatytułowane kolejno „Na tropie Catwoman”, „Nie ma lekko” oraz „Pod presją”) więc jeśli lubisz postać kociej włamywaczki to warto go przeczytać.
Warto także wspomnieć, że w kolekcjach komiksowych ukazały się zeszyty z pierwszego tomu:
– w WKKM wyszły dwa tomiki „Wielki Skok Seliny” (tom 11) oraz „Na tropie Catwoman” (tom 28), które zawierają niemal całość pierwszego tomu od Egmontu, poza jednym zeszytem – jeśli więc posiadasz te tomiki i Ci się spodobały to dokup tylko tom drugi i trzeci Egmontowego wydania, bo raczej nie ma sensu kupować tomu pierwszego dla jednego brakującego zeszytu,
– W BiZDC wyszedł tomik „Catwoman: Wielki Skok” (82 tom), który zawiera część tomu pierwszego (poza 5 zeszytami) więc nie ma najmniejszego sensu go kupować, a jeśli posiadasz całą kolekcję to już sam musisz sobie odpowiedzieć na pytanie czy seria ta podoba Ci się na tyle żeby kupić całość od Egmontu.
Drugą pozycją, którą można przeczytać opcjonalnie jest seria „Superman/Batman”. Oczywiście jak wskazuje tytuł seria ta opowiada o wspólnych przygodach i przyjaźni Człowieka ze stali oraz Mrocznego Rycerza. Niniejsza seria jest typowym lekkim akcyjniakiem więc jak ktoś lubi takie pozycje to powinien się świetnie bawić przy lekturze, ale jak ktoś oczekuje bardziej ambitnych treści to niech sobie tą serię odpuści. Dostępne po Polsku jest 6 tomów: 5 tomików zostało wydanych przez Egmont (zatytułowanych kolejno: „Wrogowie Publiczni”, „Supergirl” ,„Władza absolutna”, „Zemsta” i „Wrogowie pośród nas”), a tom 6 (zatytułowany „Udręka”) ukazał się w 59 tomie WKKDC.
Z kronikarskiego obowiązku należy wspomnieć, że tomik pierwszy oraz drugi zostały wydane w Wielkiej Kolekcji Komiksów DC (pod numerami 42 oraz 50), a w kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC ukaże się większy tom składający się z zawartości pierwszego i trzeciego tomiku.
Jako trzecią pozycję uzupełniającą potraktowałem serię „Ptaki Nocy” poświęconą przygodom Oracle, Black Canary oraz Huntres. Egmont wydał dwa tomy (zatytułowane „Tajemnice i morderstwa” oraz „Wielkie łowy”) z dobrze przyjętego i chwalonego runu autorstwa Gail Simone (niestety trzeci tom stanowiący zakończeniu runu Simone nie zostanie wydany ze względu na małe zainteresowanie i kiepską sprzedaż tej serii). Jednak mimo, że nie wydano całego runu to, o ile lubisz takie lżejsze historię o bohaterkach, warto wydane tomu kupić i przeczytać.
Warto także wspomnieć, że w 45 tomie kolekcji BiZDC ukazał się tomik zatytułowany „Ptaki Nocy: Wielkie umysły myślą podobnie” ale zawiera on połowę materiału z pierwszego tomu Egmontu więc nie ma sensu go kupować.
„GOTHAM CENTRAL” ORAZ
„TAJEMNICA CZERWONEGO KAPTURA”
Doszliśmy do momentu, w którym należy udostępnić znakomitą serię „Gotham Central”. Jest to kryminalna seria o policjantach z Wydziału Gotham, a jej autorami są jedni z lepszych scenarzystów: Ed Brubaker i Greg Rucka. Pomimo, że postać Batmana jest obecna jedynie w tle to zdecydowanie wartą ją przeczytać gdyż jest po prostu rewelacyjna – w sumie jest to zdecydowanie najlepsza pozycja ze wszystkich komiksów ze świata Batmana z tego okresu (po prostu pozycja z listy „musisz mieć”).
„Gotham Central” została wydana przez Egmont w czterech grubszych tomach w cienkiej oprawie dzięki czemu cena jest niższa. Warto także wspomnie, że w kolekcji BiZDC został wydany tomik zatytułowany „Wydział Gotham: Wrażliwe cele”, który jest takim dziwnym składakiem kilku zeszytów z pierwszego i drugiego tomu (zatem nie ma najmniejszego sensu go kupować, a jeśli ktoś zbiera cała kolekcję to i tak musi kupić wszystkie cztery tom od Egmontu by mieć całość).
Opcjonalnie można w tym miejscu przeczytać detektywistyczną historię „Kryzys tożsamości” – pisze opcjonalnie gdyż jest to event dotykający cały Świat DC więc Batman nie jest tu głównym bohaterem ale jeden z wątków dość mocno wiąże się z postacią Mrocznego Rycerza, a historia dość mocno wpływa na osobę Tima Drake’a, trzeciego Robina.
„Kryzys tożsamości” posiada dwa wydania – został wydany przez Egmont, a także ukazał się jako specjalne wydanie Wielkiej Kolekcji Komiksów DC. Wydanie Egmontu jest w większym formacie, a wydanie z kolekcji zawiera dodatkową historię Flasha („Tajemnica Barry’ego Allena”), której akcja mam miejsce w trakcie tego Kryzysu. Jeśli interesuje Cię ta dodatkowa historia o Flashu to biorąc pod uwagę, że wydanie z kolekcji można kupić dużo taniej na allegro to wybierz to wydanie.
Chronologicznie w tym miejscu należy umieścić dwa Projekty niezależne Roy_v_Beck: „Batman: A Friend in Need” oraz „Batman: Strangers In Paradise”.
Następnie sięgamy do bardzo ważnego i naprawdę fajnego komiksu „Tajemnica Czerwonego Kaptura”, który ukazał się w bardzo grubym tomie w ramach kolekcji BiZDC (106 tom kolekcji). Jest to jeden z ważniejszych historii z tego okresu więc zdecydowanie warto ją zakupić i przeczytać. Warto także wspomnieć, że w kolekcji WKKDC ukazał się tomik „Pod Kapturem” (57 tom kolekcji) zawierający mniej niż połowę zeszytów z „Tajemnicy Czerwonego Kaptura”, więc nie ma najmniejszego sensu kupować tego wydania (a nawet jak już posiadasz tomik z WKKDC to i tak warto kupić tom z BiZDC ze względu na dużo większą zawartość)
Bezpośrednio po lekturze tego tomu należy przeczytać projekt grupy GruMiK „Red Hood: Utracone dni” rozwijający historię nowego Red Hooda i uzupełniający pewne wątki.
W następnej kolejności czytamy kilka translacji: „Robin” od grupy Comics Flying Circus oraz dwa naprawdę znakomite projektu grupy GruMiK – „Batman: Gotham after Midnight” oraz „Batman Cacophony” (naprawdę świetna lektura).
RUN GRANTA MORRISONA
I tak doszliśmy do bardzo oryginalnego i naprawdę ciekawego run Granta Morrisona, który możemy przeczytać w całości w po polsku (może początek jest dość średni ale Morrison rozkręca się z tomu na tom i ciąg dalszy jest coraz lepszy więc warto przeczytać całość).
Otwarcie runu Morrisona stanowi komiks „Batman i Syn” (wydany w 5 tomie WKKDC), który wprowadza syna Bruca Wayna – Damiana. UWAGA: Egmont wydał ten komiks wcześniej, ale w wersji krótszej o 2 zeszyty (które są istotne dla dalszej fabuły), więc koniecznie należy sięgnąć po wersję z kolekcji). Następnie ma miejsce akcja tomu „Batman Czarna Rękawica” (65 tom WKKDC).
Ciąg dalszy runu Morrisona nie został wydany po polsku, lecz grupa Comics Flying Circus przetłumaczyła całość oraz kilka innych istotnych komiksów, których akcja ma miejsce w trakcie trwania niniejszego runu. Zatem w pierwszej kolejności należy sięgnąć do dwóch projektów tej grupy: „Batman: Zmartwychwstanie Ra’s Al Ghula” oraz „Batman: Serce Husha” (z „Serca Husha” należy pominąć 2 zeszyty epilogu, gdyż ich akcja ma miejsce później).
Po lekturze tych komiksów przechodzimy do projektu „Batman Granta Morrisona” i czytamy z niego zeszyty 676-683 (czyli historię „Batman R.I.P.”, która jest jedną z lepszych pozycji o przygodach Mrocznego Rycerza – po prostu rewelacja) oraz dwa zeszyty specjalne – 666 i 700, a następnie zeszyt 701, który jest takim prologiem do eventu „Ostatni Kryzys”.
No właśnie, w tym miejscu Uniwersum DC dotknął event „Ostatni Kryzys” (wydany przez Egmont) także autorstwa Morrisona. Niestety „Ostatni Kryzys” może być trudny do zrozumienia bez znajomości całego Uniwersum DC, a przede wszystkim komiksów o Lidze Sprawiedliwości (do tego narracja tego komiksu jest bardzo dziwna i momentami strasznie zakręcona). Jeśli czytasz tylko komiksy o Batmanie to lepiej pominąć „Ostatni Kryzys” i przeczytać go po lepszym poznaniu uniwersum DC (w tym poradniku opisałem jak czytać komiksy o Lidze Sprawiedliwości – w tym wszystkie Kryzysu DC). Tak czy siak następnie należy przeczytać zeszyt 702 z projektu „Batman Granta Morrisona”, który jest takim epilogiem do „Ostatniego Kryzysu” (jeśli ktoś nie chce czytać samego eventu to ten zeszyt wyjaśnia co się stało z Batmanem w samym kryzysie).
Dodatkowo można w tym miejscu umieścić tomik zawierający zbiór historii Neila Gaimana, który kiedyś został wydany przez Egmont jako „Co się stało z Zamaskowanym Krzyżowcem” oraz ukazał się w 5 tomie kolekcji BiZDC jako „Co się stało z Krzyżowcem w pelerynie inne opowieści” – zawartość obu wydań jest niemal identyczna poza tym, że wydanie z kolekcji posiada dodatkowy Annual. Główna, tytułowa historia jest taką „wariacją” po „Ostatnim Kryzysie”, a pozostałe zeszyty to pojedyncze, starsze historie. Jeśli lubisz tomy zbierające takie pojedyncze historię to dodatkowo możesz ten komiks przeczytać, bo jest całkiem fajny.
Ciąg dalszy runu Morrisona po „Ostatnim Kryzysie” stanowi kilka kolejnych projektów („Batman i Robin v1”,„Powrót Bruce’a Wayne’a”oraz „Batman Incorporated v1”), a pomiędzy nimi ma miejsce akcja kilku innych serii od innych autorów („Batman: Bitwa o Pelerynę”, „Streats of Gotham”, „Batwoman w Detective Comics” i „Batman Mroczny Rycerz”) oraz pojedyncze zeszyty Batman: Medalion” i „Azyl Arkham: Obłęd” – wszystkie te pozycje znajdziecie na stronie Comics Flying Circus. Dodatkowo można w tym miejscu umieścić Projekt Niezależny KorinOo „Batgirl v3 Rising” (chociaż przetłumaczono tylko 4 zeszyty).
Kolejność czytania tych komiksów jest następująca:
– „Batman: Bitwa o Pelerynę”,
– „Red Robin #1-4”,
– „Batman i Robin v1 #1-6”,
– „Batgirl v3 Rising” i „Batwoman w Detective Comics”,
– „Batman: Medalion” i „Azyl Arkham: Obłęd”,
– „Red Robin #5-17”,
– „Batman i Robin v1 #7-14”,
– „Powrót Bruce’a Wayne’a”,
– „Batman i Robin v1 #15-16”,
– „Red Robin # 18-26”,
– „Batman Incorporated v1” (najpierw zeszyt „Batman Powrót”, potem „Batman Incorporated v1 #1-8” i zeszyt „Lewiatan Atakuje”),
– „Streats of Gotham #7-9”,
– „Batman Mroczny Rycerz”.
„BUDOWNICZOWIE GOTHAM”,
„MROCZNE ODBICIE” ORAZ „FLASHPOINT”
W trakcie serii „Batman Incorporated v1” ma miejsce akcja dwóch rewelacyjnych komiksów autorstwa Scotta Snydera, czyli: „Batman: Budowniczowie Gotham” oraz „Batman: Mroczne Odbicie” (kapitalna lektura – zwłaszcza „Mroczne Odbicie”, szczerzo polecam). Obydwa komiksy zostały wydane przez Egmont, a „Mroczne Odbicie” ma dwa różne wydania: najpierw ukazał się w DC Deluxe (czyli w powiększonym formacie), a później w Noir (czyli w czerni i bieli w jeszcze większym format) – ponieważ nie jestem fanem wydań w czerni i bieli to polecam zakup wdania Deluxe.
Później całe Uniwersum DC dotknął event „Flashpoint”, w wyniku którego rozpoczęła się linia wydawnicza New52. Co prawda główna intryga „Flashpointa” kręci się wokół Flasha, ale ponieważ Batman odgrywa tu bardzo ważną rolę to zdecydowanie warto ten event (zwłaszcza, że pojawia się tu zupełnie inna, a przez to wyjątkowa interpretacja postaci Mrocznego Rycerza – zresztą uwierzcie mi – warto poznać ten wątek). W trakcie „Flashpointa” ma miejsce akcja historii „Flashpoint: Batman Rycerz Zemsty”, wydanej w zbiorze „Batman: Rozbite Miasto i inne opowieści” (zeszyty te należy przeczytać po drugim zeszycie „Flashpointu”).
„Flashpoint” został wydany przez Egmont w DC Deluxe, a więc w powiększonym formacie, a także ukazał się w WKKM DC (tom 6) oraz kolekcji BiZDC (tom 31) – to ostatnie wydanie zawiera dodatkowe zeszyty serii „Flash v3”, której akcja ma miejsce tuż przed „Flashpointem” więc interesuje Cię historia Flasha to wybierz wydanie z BiZDC (możesz także zajrzeć do poradnika Jak zacząć czytać Flasha).
Warto także wspomnieć, że „Flashpoint” jest eventem, który bardzo dużo zyskuje dzięki niezwykle ciekawym tie-inom, które w doskonały sposób rozwijają wizję świata zmienionego poprzez tytułowy Punkt Krytyczny. Zachęcam więc do przeczytania „Flashpointa” razem ze wszystkimi dostępnymi tie-inami, bo wtedy frajda z czytania jest dużo większa (poradnik poświęcone temu eventowi znajdziecie pod tym linkiem).
NEW 52 I RUN SCOTTA SNYDERA
Jak wspomniałem wcześniej, po evencie „Flashpoint” wystartowała linia wydawnicza New52 (w Polsce Nowe DC), z której bardzo wiele komiksów możemy przeczytać po Polsku (większość wydał Egmont, a część przetłumaczyły grupy translacyjne). Materiału jest tego całkiem sporo, a zebranie wszystkich wydań Egmontu wymaga niezłych zasobów finansowych (zwłaszcza, że niemal cały nakład został wyprzedany, a aukcje za niektóre tomy sięgają zawrotnych kosztów). Dlatego zaznaczę, które serie należy zakupić w pierwszej kolejności (bo tworzą główną oś fabularną), a które można czytać w dowolnym momencie (bo nie wpływają na główny wątek fabularny i nie rozwijają postaci) albo całkowicie pominąć (bo są średnie lub kiepskie).
Zatem jeśli idzie o komiksy wydane przez Egmont to do New52 należą następujące pozycje:
– „Batman” – oczywiście jest to główna seria zawierająca znakomity run Scotta Snydera (w 10 tomach) więc zdecydowanie warto ją przeczytać,
– serie „Wieczny Batman” (3 grube tomy), „Wieczni Batman i Robin” (2 grube tomy) oraz crossover „Wojna Robinów” (1 tom) były tworzone przez kilku autorów (w tym Scotta Snydera, autora głównej serii), a ich akcja ma miejsce w trakcie runu Snydera – całość także warto przeczytać.
– serie „Batman Detective Comics” (7 tomów) i „Batman Mroczny Rycerz” (4 tomu) – są to serie poboczne, które można przeczytać opcjonalnie (jedynie pierwszy tom „Detective Comics” ma wpływ na serię główną) lub całkowicie pominąć (zwłaszcza serię „Batman Mroczny Rycerz”, która jest co najwyżej średnia).
Zaś jeśli idzie o translacje z tego okresu to mamy do dyspozycji następujące projekty:
– seria „Batman Incorporated v2” (oczywiście od grupy Comics Flying Circus), która kończy wcześniejszy run Granta Morrisona,
– seria „Batman i Robin v2” autorstwa Petera Tomasiego (także projekt CFC) pogłębiająca relację Batman z jego synem to jedna z lepszych serii tego okresu,
– projekt „Batgirl v4” (od grupy GruMiK) zawiera znaczną część chwalonego runu Gail Simone (UWAGA: początkowe 8 zeszytów zostało wydane w 76 tomie kolekcji BiZDC),
– projekt „Batwoman v2” (także od grupy GruMiK) to z kolei część również chwalonego runu J.H. Williams III ale niestety nie zawierają całego wątku (więc akcja urywa się w pewnym monecie),
– projekty „Deathstroke v2” i „Grayson” od CFC oraz „Nightwing” od grupy GruMiK nie zawierają całych serii ale przetłumaczone zeszyty stanowią w miarę zamkniętą całość,
– „Gotham by Midnight” – (projekt CFC) to z kolei zamknięta seria, którą koncentruje się na Oddziale Specjalnym rozwiązującym sprawy paranormalne.
Co do kolejności czytania tych wszystkich pozycji to wydaje mi się, że na początku warto dokończyć run Morrisona (by mieć zamknięte wszystkie wcześniejsze wątki) pomimo, że seria „Batman Incorporated v2” ma miejsce dużo później – po prostu czytając początki serii z New52 wystarczy mieć z tyłu głowy, że dzieją się one przed „Batman Incorporated v2” (jeśli jednak chcecie czytać wszystko chronologicznie to także wskażę miejsce gdzie należy umiejscowić tą serię).
Przechodząc już do chronologicznej kolejności komiksów z tego okresu to należy wspomnieć, że New52 posiada nową genezę Batmana zawartą w 4 i 5 tomie serii „Batman” (zatytułowanych „Rok Zerowy: Tajemnicze miasto” oraz „Rok Zerowy: Mroczne miasto”). Zatem lekturę komiksów z New52 najlepiej zacząć właśnie od „Roku Zerowego”.
Zaś już na początku regularnych serii z New52 należy umieścić kilka translacji: „Deathstroke v2” i zeszyty 0-8 serii „Batman i Robin v2” (obie od CFC) oraz „Batwoman v2” (od GruMiK’a).
Następnie ma miejsce akcja pierwszego tomu seri „Batman: Detective Comics” (zatytułowany „Oblicza śmierci”) pierwszego tomu seri „Batman: Mroczny Rycerz” (zatytułowany „Nocna trwoga”). Jak wspomniałem wcześniej, pierwszy tom serii „Batman: Detective Comics” należy koniecznie przeczytać, ponieważ rozpoczyna bardzo ważny wątek, który będzie rozwinięty w 3 tomie serii „Batman”. Natomiast tom 1 serii „Batman: Mroczny Rycerz” jest najlepszy z całej serii więc opcjonalnie można go sprawdzić, ale przy ograniczonych funduszach lepiej go pominąć). UWAGA: jeśli zdecydowałeś się przeczytać „Nocną trwogę” to pomiń w tym miejscu zeszyt ostatni gdyż jego akcja ma miejsce później.
Także w tym miejscu należy umiejscowić początek serii „Batgirl” od Gail Simone – jak również wspomniałem wcześniej pierwsze zeszyty zostały wydane w 76 tomie kolekcji BiZDC (jako „Batgirl: Najmroczniejsze odbicie”) i myślę, że warto tom ten zakupić.
Teraz czas na dwa pierwsze tomy serii „Batman” poświęcone Trybunałowi Sów (tom 1: „Trybunał Sów”, tom 2: „Miasto Sów”). Zdecydowanie jest to najlepsza część runu Snydera, komiksy te stały się już „kultowe” i zapewniają świetną lekturę. Niestety tomy te nie są już dostępne w regularnej sprzedaży, a aukcje egzemplarzy używanych są dość drogie ale niedawno Egmont wydał tą historię w ramach lini DC Compact (czyli tańsze wydanie w pomniejszonym formacie) choć niestety wydanie to nie posiada dwóch zeszytów ze starszego wydania (na szczęście są to tylko zeszyty dodatkowe więc cały wątek Trybunału Sów jest kompletny). Warto także wspomnieć, że wcześniej „Trybunał Sów”, ukazał się w ramach czarno-białego wydania Noir (zawartość wydania DC Compact i Noir jest identyczna). Jeśli więc nie posiadasz pierwszego wydania to koniecznie kup wydanie z DC Compact (albo Noir jeśli lubisz te wydania w czerni i bieli).
UWAGA: w trakcie tomu drugiego ma miejsce wielkie wydarzenie „Noc Sów”, podczas której z serią „Batman” crossują się zeszyty innych serii: „Batman i Robin v2 #9”,„Batgirl v4 #9” i „Nightwing: zeszyty 8-9” oraz ostatni zeszyt z 1 tomu serii „Batman: Mroczny Rycerz” i drugi zeszyt z 2 tomu serii „Batman: Detective Comics” (co do kolejności czytania to najlepiej umiejscowić wszystkie te zeszyty po 8 zeszycie serii „Batman”.
Jeśli idzie o wspomniany 2 tom serii „Batman: Detective Comics” (zatytułowany „Techniki Zastraszania”) to jest on dość średni więc spokojnie można go pominąć (a jeśli zdecydowała się go kupić to przed lekturą „Trybunały Sów”, przeczytaj pierwszy zeszyt, zeszyt drugi oczywiście w trakcje „Nocy Sów”, a resztę tomu po zakończeniu historii o Sowach).
Następnie należałoby umieścić zeszyty 10-14 oraz 1 Annual z serii „Batman i Robin v2” oraz zeszyty 10-12 serii „Batgirl v4″.
Teraz nadszedł czas na rewelacyjny 3 tom serii „Batman” („Śmierć Rodziny”). Tom ten miał dwa wydania: wydanie kolekcjonerskie z białym grzbietem i w obwolucie oraz normalne wydanie w szacie graficznej jak pozostałe tomu. W trakcie „Śmierci Rodziny” ma miejsce akcja kilku zeszytów innych serii („Nightwing”, „Batman i Robin v2”, „Batgirl” oraz „Suicide Squad v4” – projekt GruMiK), które stanowią tie-iny do tej historii.
Kolejność czytania „Śmierci Rodziny” z tie-inami jest następująca:
– „Batman Tom 3 #13”,
– „Suicide Squad v4 #14-15”,
– „Batman Tom 3 #14”,
– „Batgirl v4 #14-16”,
– „Batman Tom 3 #15”,
– „Batman and Robin v2 #15-16”,
– „Nightwing v3 #15-16”,
– „Batman Tom 3 #16-17”,
– „Batman and Robin v2 #17.
Co do dalszej lektury, to chronologicznie w tym miejscu można umieścić tomy 2-4 serii „Batman: Mroczny Rycerz” (zatytułowane kolejno „Spirala przemocy”, „Szalony” oraz „Glina”), które zawierają run nijakiego Gregga Hurwitza (każdy tom poświęcony jest starciu z innym przeciwnikiem – w tomie 2 Batman mierzy się ze Strachem na wróble, w tomie 3 z Szalonym kapelusznikiem, a w tomie trzecim z Clayfacem). Jednak tomiki te są co najwyżej średnie więc jak chcesz czytać wszystko o Batmanie, to pewnie po nie sięgniesz, ale jak masz ograniczone fundusze, to równie dobrze możesz je pominąć (warto także wspomnieć, że poza tomem 3 całość można znaleźć w przystępnych cenach).
Warto natomiast rozważyć zapoznanie się z tomami 3-5 serii „Batman: Detective Comics” („Imperium Pingwina”, „Gniew” i „Gothopia”), które stanowią całkiem fajny run Johna Laymana. Jeśli zainteresował cię wątek Pingwina z tomu 1 tej serii, to jego kontynuacja ma miejsce w tomach 3-4, które czyta się naprawdę fajnie (nie są to tomy rewelacyjne, ale zapewniają niezłą rozrywkę). Natomiast w tomie 5 zakończony został wątek Man-Bata oraz poznajemy bardzo ciekawy wątek tytułowej Gothopii (także przyjemna lektura). Jednak ponieważ tomy te nie wpływają na główną serię to można przeczytać je w dowolnym momencie, więc jeśli nie możesz pozwolić sobie na zakup całości, to radzę najpierw zakupić serię podstawową, a do tych tomów sięgnąć później.
Mniej więcej w tym miejscu należy umiejscowić serię „Batman Incorporated v2”, która kończy wcześniejszy run Granta Morrisona (jeśli nie czytałeś tej serii wcześniej to należy przeczytać ją właśnie teraz). Także w tym miejscu czytamy zeszyty 18-23 oraz 2 Annual z serii „Batman i Robin v2”.
Jeśli spodobał Ci się wątek Trybunału Sów to możesz w tym miejscu przeczytać dwa tomy serii pobocznej „Szpon” (tom 1: „Utrapienie Sów” oraz tom 2: „Upadek Sów”). Przedstawia ona przygody pewnego zbuntowanego Szpona (agenta Sów), który podejmuje walkę z Trybunałem, a w finale łączy swoje siły z Batmanem. Bardzo przyjemna seria. Myślę, że każdy, komu podobała się historia Trybunału Sów, powinien być zadowolony.
Ponadto opcjonalnie można w tym miejscu przeczytać tom „Wieczne Zło: Wojna w Arkham”, który opisuje wydarzenia w Gotham podczas eventu „Wieczne Zło” (opis tego eventu znajdziecie tutaj ale jeśli nie jesteście nim zainteresowani to możecie przyjąć tylko tomik o tytułowej Wojnie w Arkham – jest to typowy akcyjniak, ale czyta się go przyjemnie i w dość ważny sposób dotyka on postaci Nightwinga).
Po tych seriach należy umiejscowić 6 tomu serii „Batman” („Cmentarna Szychta”) oraz 6 i 7 tomu „Batman: Detective Comics” („Icar” i „Anarky”). „Cemntarną Szychte” można śmiało odpuścić (no chyba, że koniecznie zbieracie całość), ponieważ tomik ten składa się z kilku krótkich historii, które w żaden sposób nie wpływają na dalszą serię i są dość średnie. Natomiast dwa ostatnie tomy serii „Batman Detective Comics” (oba autorstwa kolejnego scenarzysty: Francisa Manapula) opcjonalnie możesz przeczytać, jeśli zdecydowałeś się na lekturę tomów poprzednich, ponieważ reprezentują podobny poziom (ale ponieważ nie wpływają na główną serię to można je przeczytać w dowolnym momencie).
Teraz nadszedł czas na lekturę ogromnej i rewelacyjnej historii „Wieczny Batman” zawartej w 3 opasłych tomach. Jest to seria wydawana z okazji 75-lecia powstania postaci Batmana, a czyta się ją rewelacyjnie (dlatego warto zainwestować w nią w pierwszej kolejności, a jeśli masz ograniczone fundusze, to lepiej kupić tę serię, niż poszczególne tomy serii „Batman: Detective Comics”).
Po lekturze „Wiecznego Batmana” należy przejść do rewelacyjnego 7 tomu serii „Batman” („Ostateczna rozgrywka”). Chronologicznie w tym miejscu należy umiejscowić także dwa projekty grupa CFC: „Grayson” oraz „Gotham by Midnight”).
Po „Ostatecznej rozgrywce” zeszyty serii „Batman” i „Detective Comics” wzajemnie się przeplatają (co prawda kolejnych tomów „Detective Comics” Egmont już nie wydał ale grupa CFC w projekcie „Detective Comics z New52” przetłumaczyła wszystkie brakujące zeszyty). Zatem chronologicznie najpierw należy przeczytać dwa pierwsze zeszyty 9 tomu serii „Batman” („Waga superciężka”), następnie cały projekt „Detective Comics z New52”, po czym ciąg dalszy tomu 8 oraz tom 9 („Bloom”).
W trakcie tomów 8-9 serii „Batman” ma miejsce akcja kolejnej rewelacyjnej serii „Wieczni Batman i Robin” oraz crossoveru „Wojna Robinów”. Chronologicznie komiksy te należałoby umieścić po 46 zeszycie serii „Detective Comics z New52”, jednak wydaje mi się, że najlepiej będzie przeczytać te pozycje już po zakończeniu tomu 9 (mając z tyłu głowy, że ich akcja ma miejsce wcześniej).
Na koniec pozostaje 10 tom serii „Batman” (zatytułowany „Epilog”), który przy ograniczonych funduszach, można śmiało pominąć, bo zawiera tylko kilka krótkich historyjek, praktycznie nic nie wnoszących do całości.
Warto natomiast sięgnąć do bardzo fajnego komiksu „Batman: Ostatni rycerz na Ziemi”, który stanowi takie podsumowanie pracy Scotta Snydera nad historią Batmana (autor przedstawia tam swoją wizję przyszłości i zakończenia historii Mrocznego Rycerza – komiks nie należy do głównej chronologii więc można przeczytać go w dowolnym momencie).
