Spider-Man należy do najlepiej sprzedających się superbohaterów Marvela, dzięki czemu bardzo dużo jego przygód jest dostępnych w języku polskim. Ze względu na dużą ilość dostępnego materiału, poradnik poświęcony przygodom Petera Parkera podzieliłem na dwie części:
– w części pierwszej skupiłem się na tym jak zacząć czytać wydane w Polsce komiksy o Spider-Manie od początku (czyli od lat 60-tych), mniej więcej do końca lat 90-tych (czyli seria Amazing Spider-Man vol. 1 i serie poboczne z tego okresu);
– natomiast w części 2. opisałem przygody Spider-Mana od początku serii Amazing Spider-Man vol. 2 (czyli komiksy wydane po 2000).
Jeśli chcesz poznać wszystkie przygody Spider-Mana dostępne po polsku, to jesteś adresatem obu części artykułu. Jeśli jednak stwierdzisz, że nie interesują Cię komiksy z lat wcześniejszych (bo faktycznie część z nich bardzo się zestarzała) i chcesz czytać bardziej współczesne przygody Spider-Mana, to jesteś adresatem drugiej części poradnika (znajdziesz ją tutaj), gdyż początek serii Amazing Spider-Man vol. 2 jest najlepszym miejscem na poznawania bardziej współczesnych współczesnych przygód Petera Parkera.
Jeśli zaś interesują Cię wszystkie przygody Spider-Mana to zapraszam do części pierwszej.
KOMIKSY Z LAT 60-TYCH I 70-TYCH
Dzięki komiksowej kolekcji Marvel Origins mamy okazję poznać początki Spider-Mana z lat 60-tych (kolekcję tę na razie zaplanowano na 100 tomów, które zbierają prawie wszystkie serie Marvela, które ukazywały się do roku 1968, a jeśli kolekcja zostanie przedłużona to dostaniemy komiksy z lat kolejnych). Wadą tej kolekcji jest fakt, że komiksy z lat 60-tych strasznie się zestarzały i czyta się je dość ciężko więc nie jest to lektura dla każdego (ja osobiście zbieram tylko serie o Spider-Manie, bo mimo najszczerszych chęci nie byłem w stanie czytać pozostałych tomów ze względu na naiwność fabuły oraz archaiczny język i trudny sposób narracji z lat 60-tych). Jednak okazuje się, że wielu czytelników potrafi przebić się przez narrację lat 60-tych i całkiem nieźle bawić się przy tych komiksach, a seria o Spider-Mania wypada zdecydowanie najlepiej. Z tego powodu radzę by sprawdzić chociaż pierwszy tomik kolekcji, który zawiera właśnie pierwsze zeszyty serii „Amazing Spider-Man v1” – jeśli się spodoba to zbierać tomy kolejne, a jak się nie spodoba to warto posiadać chociaż ten pierwszy tomik, zwłaszcza, że cena tomu pierwszego każdej kolekcji jest niższa. Na dzień dzisiejszy ukazało się 10 tomików poświęcone postaci Spider-Mana – są to następujące tomy kolekcji: 1, 11, 15, 22, 24, 31, 36, 43, 52 oraz 58.
Warto także wiedzieć, że nieistniejące już wydawnictwo Mandragora wydało dwa grube Essentiale zbierające pierwsze 43 zeszyty i 3 Annuale serii „Amazing Spider-Man v1”. Minusem tych wydań jest to, że wszystkie zeszyty wydrukowano na czarno-biało oraz fakt, że tomy te są niemal niedostępne (można je kupić jedynie na bardzo drogich aukcjach). Z tego powodu zakup tych komiksów najlepiej sobie odpuścić, zwłaszcza że ten sam materiał ukazuje się w kolekcji Marvel Origins.
Dodatkowo w Wielkiej Kolekcji Komiksów Marvela zostały wydane trzy tomy o przygodach Spider-Man z lat 60-tych oraz 70-tych:
– „Amazing Spider-Man: Nigdy Więcej Spider-Mana” (tom 87) – zawartość tego tomiku ukaże się także w kolejnych numerach kolekcji Marvel Origins więc jeśli ktoś zdecydował się tą kolekcję zbierać to nie ma sensu kupować tego tomu, tylko poczekać aż zawarty w nim materiał ukaże się w Marvel Origins, a jeśli ktoś kupił ten tomik już wcześniej i chce zbierać tomy z Marvel Origins to zawsze może pominąć tomiki zbierające zeszyty wydane w „Nigdy Więcej Spider-Mana”;
– „Amazing Spider-Man: Śmierć Stacych” (tom 98) – generalnie poleciłbym ten tomik gdyż jest bardzo ważny dla dalszego rozwoju Petera ale obecnie jest on dostępny jedynie na aukcjach przekraczających 100zł więc każdy musi już sobie sam odpowiedzieć, czy chce wydać taką kwotę za jednej tom;
– „Spider-Man: Marvel Team-Up” (tom 92) – tomik ten można już dostać w sensownych pieniądzach więc dla osób lubiących komiksy z lat 70-tych warto go kupić i przeczytać.
Ponadto w ramach kolekcji z Carrefoura ukazał się tom „Spider-Man kontra Mysterio” zawierający kilka historii z różnych okresów, a biorąc pod uwagę niską cenę tego wydania to warto ten komiks kupić (w dalszej części poradnika będę podawał informację, w którym miejscu przeczytać dane zeszyty z tego tomiku).
Należy także wspomnieć, że jakiś czas odbył się test kolekcji Spider-Mana zawierający 4 tomy i choć sama kolekcja nie wystartowała to te 4 tomiki wydane w ramach testu można znaleźć na serwisach aukcyjnych. Jeden z tych tomów, czyli „Saga Klonów”, pochodzi z tego okresu i zdecydowanie warto go kupić i przeczytać bo jest on nie tylko bardzo fajny ale także dość ważny dla przyszłości Petera Parkera (gdyż w latach 90-tych ukazała się druga Saga Klanów).
UWAGA: grupa GruMiK przygotowała translacje „Sagi Klonów” (w ramach Mega Marvel TM-GruMiK #03.1) i choć została ona usunięta z ich strony po starcie testu kolekcji Spider-Mana to wciąż można ją znaleźć na chomikach (jeśli nie uda ci się kupić tego tomu to możesz poszukać translacji).
Pełna chronologia komiksów z tego okresu wygląda następująco:
– Marvel Origins 1, 11, 15, 22, 24, 31, 36, 43, 52 oraz 58 (zawierające zeszyty 1-45 oraz 2 Annuale serii „Amazing Spider-Man v1”);
– tom „Amazing Spider-Man: Nigdy Więcej Spider-Mana” (czyli zeszyty 44-50);
– zeszyty 66-67 z tomu „Spider-Man kontra Mysterio”;
– tom „Amazing Spider-Man: Śmierć Stacych” (zeszyty 88-92 oraz 121-122);
– zeszyty 141-142 z tomu „Spider-Man kontra Mysterio”;
– tom „Spider-Man: Saga Klonów” (zeszyty 144-151),
– tom „Spider-Man: Marvel Team-Up”.
LATA 80-TE: TM-SEMIC I TM-GRUMIK
W latach 90-tych, nieistniejące już, legendarne wydawnictwo TM-Semic wydawało bardzo dużo komiksów superbohaterskich z lat 80-tych oraz początków lat 90-tych, w tym Spider-Mana. Poszczególne numery Semiców można wciąż znaleźć na serwisach aukcyjnych lub poszukać skanów (przykładowo na chomiku). Dodatkowo grupa GruMiK wciąż wydaje zeszyty pominięte przez Semica w projekcie TM-GruMiK Spider-Man. Dzięki starym wydaniom Semica oraz działalności grupy GruMiK może zapoznać się z wieloma świetnymi, klasycznymi historiami o Spider-Manie, które czyta się już o wiele lepiej niż komiksy z lat 60-tych czy 70-tych więc zdecydowanie warto w tym miejscu zacząć już czytać wszystko po kolei.
Kolejność czytania poszczególnych numerów jest następująca: TM-Semic 1-2, TM-GruMiK 1-3, 6, 4, 7-8, 10-11, TM-Semic 3, TM-GruMiK 5, TM-Semic 4, TM-GruMiK 9, TM-GruMiK 12-18.
W tym miejscu w świecie Marvela ma miejsce wielki event „Tajne Wojny” (wydany w Wielkiej Kolekcji Komiksów Marvela, tomy 26 i 40), w którym udział biorą niemal wszyscy bohaterowie Marvela, a więc także i Spider-Man. Opcjonalnie można ten event przeczytać, gdyż to właśnie podczas tego wydarzenia Spider-Man uzyskał swój czarny strój. Jeśli jednak chcesz czytać tylko przygody Spider-Mana (a większą rolę w tym evencie odgrywają inne postacie), to możesz event ten pominąć, a w jego miejsce przeczytać serię „Spider-Man & the Secret Wars”, przetłumaczoną przez grupę Comics Flying Circus (jest to wydana dużo później historia przedstawiająca wydarzenia Tajnych Wojen z perspektywy Spider-Mana).
AMAZING SPIDER-MAN
EPIC COLLECTION
Epic Collection to sukcesywne wydania głównych serii niemal wszystkich superbohaterów Marvela. Co prawda poszczególne epici nie wychodzą ani chronologicznie ani w szybkim tempie ale jednak Marvel wydał już całkiem sporo różnych tomów co daje możliwość zapoznania z wieloma świetnymi i klasycznymi komiksami superbohaterskimi. Nic dziwnego, że Egmont zainteresował się tym tematem i zaczął wydawać tomy z Epic Collection o przygodach Spider-Mana. Akurat od momentu, od którego zaczynają się wydania Egmontu poszczególne tomy epiców ukazały się w chronologicznej ciągłości więc zdecydowanie warto zacząć kupować te wydania. Zawartość niektórych tomów (w całości bądź częściowo) co prawda pokrywa się z niektórymi numerami TM-Semic ale ze względu na większą dostępność i lepszą jakość wydania (lepszy papier i lepsze tłumaczenie) lepiej zbierać Epic Collection.
Ale zanim przejdziemy do poszczególnych tomów z Epic Collection to należy przeczytać 5. numer WKKM, czyli „The Amazing Spider-Man: Narodziny Venoma” (uwaga – w tym miejscu nie czytamy ostatniego w tym tomie zeszytu 300 gdyż jego akcja ma miejsce znacznie później) oraz 5 i 6 numer Semica.
Teraz przechodzimy do pierwszego tomu Epic Collection, który zatytułowano „Ostatnie łowy Kravena” – co prawda główna historia z tego tomu wyszła w 10 numerze WKKM ale ponieważ wydanie epica jest obszerniejsze to wydanie z kolekcji należy sobie odpuścić (nawet jeśli ktoś kupił już wcześniej tomik z kolekcji i to tak warto kupić ten epic gdyż zawiera on dużo więcej materiału). Wątki rozpoczęte w „Ostatnich łowach” są kontynuowane i rozwinięte w komiksie „Spider-Man: Dusza Łowcy”, który można znaleźć na stronie grupy Comisc Flying Cirkus.
Następnie czytamy drugi tom Epic Collection czyli „Venom” (tom ten zawiera 300 zeszyt, który pominęliśmy z tomu „Narodziny Venoma”). Opcjonalnie można przeczytać w tym miejscu tomik „Venom: Mroczne pochodzenie” wydany w mini-kolekcji Superzłoczyńcy Marvela, który przedstawia genezę Venoma z punktu widzenia Eddiego Brocka (co prawda nie jest to długa historia ale myślę, że warto ją przeczytać by lepiej poznać nowe nemezis Spider-Mana).
W tym miejscu należy także umiejscowić tomik „Spider-Man: Śmierć Jean Dewolff” wydany przez Mucha Comics w pięknym, powiększonym formacie (tomik ten zawiera zeszyty serii pobocznej „Peter Parker –The Spectacular Spider-Man”).
Następne w kolejce są trzy kolejne tomy Epic Collection zatytułowane „Inferno” , „Kosmiczne przygody” i „Powrót Złowieszczej szóstki”.
Bezpośrednio po tych tomach należy przeczytać nieco inny tom wydany przez Egmont, czyli „Spider-Man: Todd McFarlane”. Tom ten zawiera doskonałe i mroczne historie pisane przez Todda McFarlane’a, które zdecydowanie polecam.
Teraz znowu wracamy do Semiców i czytamy następujące numery: 26, 32, 36, 38-39 (podaję tu chronologiczną kolejność wg oryginalnych wydań, bo TM-Semic nie wydawał wszystkiego chronologicznie). Numery te zawierają zeszyty serii pobocznych „Spectacular Spider-Man” oraz „Spider-Man”, które nie wchodzą w skład Epic Collection (ponieważ epici zbierają główną serię, czyli „Amazing Spider-Man”, a zeszyty serii pobocznych, o ile nie łączą się z serią główną, pomijają).
Następnie czytamy kolejny epic, czyli „Każdy z każdym„, a bezpośrednio po nim znowu wracamy do kolejnych numerów TM-Semic, których kolejność czytania jest następująca: 48, 59-62, 50-51 i 37, po czym czytamy kolejny epic zatytułowany „Łowcy bohaterów”.
Chronologicznie w tym miejscu należy umiejscowić kolejny dostępny epic, czyli „Plaga Pająkobójców„, a bezpośrednio po nim znakomity tom „Spectacular Spider-Man” zbierający zeszyty pisane przez J.M. DeMatteisa – tom ten został wydany przez Mucha Comics (co prawda cena tego komiksu jest wysoka lecz biorąc pod uwagę, że jest to potężna i gruba cegła wydana w powiększonym formacie to zdecydowanie warto ją nabyć).
Jeśli lubicie postać Venoma to w tym miejscu możecie przeczytać tomik „Venom: Zabójczy obrońca”, który również wydała Mucha Comics w powiększonym formacie.
Po zakończeniu tego tomu przechodzimy do kolejnych dwóch epiców, czyli „Rzezi maksymalnej” (jest to jedna z najbardziej znanych historii Spider-Mana z lat 90-tych) oraz „Skradzionego życia”. Bezpośrednio po tych tomach rozpoczęła się „Druga Saga Klonów”.
DRUGA SAGA KLONÓW
„Druga Saga Klonów” to największa historia ze Spider-Manem jaka ukazała się do tej pory i jednocześnie najbardziej kontrowersyjna – jedni ją uwielbiają, a inni nienawidzą. Wiążę się to z tym, że początek tej sagi został całkiem nieźle przyjęty ale zamiast zakończyć ją w odpowiednim momencie wydawca zdecydował się na zupełnie niepotrzebne przedłużanie na siłę co spowodowało dramatyczny spadek jakości dalszych zeszytów.
Czy warto zatem czytać „Drugą Sagę Klonów”? Moim zdaniem jak najbardziej ponieważ początek w mojej opinii jest po prostu znakomity i czyta się naprawdę dobrze.
Niestety cała saga nie jest dostępna po Polsku bo w trakcie jej wydawania wydawnictwo TM-Semic upadło, a grupa GruMiK, która zaczęła tłumaczyć ciąg dalszy tej sagi do tej pory nie ukończyła tego projektu. Jakimś plusem jest fakt, że jednak najlepszą cześć tej sagi mamy dostępną po Polsku, a brakujące zeszyty pochodzą już z czasów spadku jakości całej historii. Dostępny materiał wyszedł w numerach 79-102 Semica oraz w TM-GruMiK Mega Marvel 1-3 i 5.
UWAGA: „Druga Saga Klonów” zaczęła się ukazywać w kolejnych epicach ale zanim wyjdzie w całości po Polsku to jeszcze sporo czasu upłynie (zwłaszcza, że jeszcze nie wyszły oryginalne epici zbierające całość). Na razie Egmont wydał tom pierwszy tej sagi (zatytułowany po prostu „Saga Klonów”), a tom drugi (zatytułowany po prostu „Sieć życia, sieć śmierci”) ukaże się w czerwcu – pierwszy z tych tomów zbiera materiał wydany wcześniej w Semica numer: 79-85 (numer 81 zawiera część historii „Stracone Lata”, której ostatnie strony nie wyszły w tym epicu), a drugi materiał wydany w Semicach numer 86-92.
Jeśli kupiliście pierwszy, wydany epic to kolejność czytania dostępnego materiału jest następująca: epic „Saga Klonów”, TM-Semic numery 81 i 86-102 oraz TM-GruMiK Mega Marvel 1-3 i 5 (natomiast jak nie kupiliście jeszcze tego epica to oczywiście najpierw czytacie TM-Semic numery 79-102, a potem TM-GruMiK Mega Marvel 1-3 i 5)
Ponadto samo zakończenie „Drugiej Sagi Klonów” ukazało się w kolekcji Superbohaterowie Marvela w tomie „Scarlet Spider (Ben Reilly)” (jest to 80 numer kolekcji). Myślę, że zdecydowanie warto ten tomik zakupić by przeczytać chociaż jak cała saga się kończy.
KOMIKSY PO SADZE KLONÓW
Jeśli idzie o komiksy wydane po zakończeniu „Drugiej Sagi Klonów” to w Polsce ukazał się tylko jeden tom i to związany z Venonem – chodzi o „Venom: Przed sądem” wydany w ramach Carrefourowej kolekcji Ciemna Strona Marvela. Tom ten zawiera trzy historie o Venomie, a biorąc pod uwagę jego niską cenę to, moim zdaniem, warto do niego sięgnąć.
POZA KANONEM – SPIDER-GIRL
Pod koniec lat 90-tych wystartowała seria „Spider-Girl v1”, której akcja ma miejsce w alternatywnej przyszłości i skupia się na przygodach córki Petera Parkera i Mary Jane czyli May Parker, która przyjmuje postać tytułowej serii Spider-Girl. Seria ta jest naprawdę przyjemna więc zdecydowanie polecam się z nią zapoznać, a biorąc pod uwagę, że jej akcja ma miejsce poza kanonem głównego uniwersum to można ją czytać oddzielnie i praktycznie w dowolnym miejscu.
Początek tej serii został wydany w 53 tomie kolekcji Superbohaterowie Marvela, a translacje kolejnych zeszytów przygotowuje T%Ma więc znajdziecie ją na Jego blogu – projekt ten wciąż trwa więc warto go śledzić.
