Przygody „Ligi Sprawiedliwości” to główny komiks drużynowy wydawnictwa DC Comics. Pomimo, że po Polsku mamy dostęp do całkiem sporej liczby materiału komiksowego poświęconego tej drużynie, to mam wrażenie, że wciąż są to komiksy nieco niedocenione. Biorąc pod uwagę, że wiele komiksów poświęconych Lidze stanowi świetną lekturę to zdecydowanie warto poświęcić im swój czas. Mam nadzieję, że niniejszy poradnik w wyczerpujący sposób odpowie na pytanie jak czytać komiksy poświęcone „Lidze Sprawiedliwości”.

Jeśli idzie o dobry moment na rozpoczęcie swojej przygody z „Ligą Sprawiedliwości”, to są trzy miejsca:

– komiksy z lat 80-tych i 90-tych więc komiksy ukazujące się tuż przed jak i kilka lat po „Kryzysie na Nieskończonych Ziemiach”;

– koniec lat 90, kiedy to szefostwo DC postanowiło powrócić do klasycznego składu Ligi co miało miejsce w runie Granta Morrisona i Marka Waida,

– początek linii wydawniczej New52 (po „Flashponcie”) kiedy to odświeżono genezę i przygody „Ligi Sprawiedliwości”.

Od którego miejsca najlepiej zacząć lekturę? To zależy od preferencji. Jeśli lubisz starsze komiksy to oczywiście od samego początku (choć warto tutaj wspomnieć, że po „Kryzysie na Nieskończonych Ziemiach” odnowiona Liga nie miała w swoim składzie ani Wonder Woman, ani Supermana, tylko mniej znane postacie, a komiksy z ich udziałem były bardziej komediowe). Jeśli lubisz komiksy z przełomu lat 80-tych i 90-tych, a także chcesz poczytać coś luźniejszego i bardziej komediowego to powinieneś się świetnie bawić czytając przygody tej inkarnacji Ligi. Jeśli jednak nie lubisz starszych komiksów i chcesz czytać o przygodach Ligi w klasycznym składzie (z Supermanem i Wonder Women) to lepiej pomiń ten okres i przejdź od razu do runu Morrisona i Waida.

Mi osobiście najbardziej podobają się przygody Ligi z New52 autorstwa Geoffa Johnsa i myślę, że jest to także dobry moment na start dla początkujących czytelników gdyż są  to komiksy bardzo przyjazne dla nowych czytelników (po prostu Johns prowadzi jasną i prostą narracje, a każdej postaci poświęca tyle samo uwagi i miejsce więc łatwiej jest się odnaleźć). Ponadto Liga z New52 bardziej przypomina typowy bluckbuster najwyższej jakości z masą super akcji, epickimi bitwami i bardzo fajnymi postaciami. Jeśli więc jesteś początkującym czytelnikiem to możesz także przejść do drugiej części poradnika (znajdziesz go pod tym linkiem) i zacząć czytać od runu Geoffa Johnsa, a po jego zakończeniu wrócić do starszych komiksów.

Ale po kolei, więc chronologicznie najpierw będzie…

 

GENEZA LIGI SPRAWIEDLIWOŚCI

„Amerykańska Liga Sprawiedliwości: Rok Pierwszy” to odświeżona geneza Ligi Sprawiedliwości napisana pod koniec lat 90-tych, która jest naturalnym początkiem lektury komiksów o tej grupie postaci.   „JLA: Rok Pierwszy” został wydany w Wielkiej Kolekcji Komiksów DC w tomach 15 i 16.

Ponadto na blogu Burego Wilka znajdziecie projekt „JLA: Masa krytyczna”, który jest taką luźną kontynuacją „Roku Pierwszego” więc warto przeczytać go w tym miejscu.

 

LIGA PRZEDKRYZYSOWA

Chyba każdy zna termin Multiwersum, czyli koncepcję nieskończonej ilości równoległych wszechświatów i równoległych Ziem. W DC Comics po raz pierwszy koncepcję równoległych Ziem wykorzystano w zeszycie Flash #123 („Flash Dwóch Światów”) z września 1961 r. Na jego kartach doszło do pierwszego spotkania Flasha, Barry’ego Allena z jego poprzednikiem Jayem Garrickiem, który był bohaterem komiksów z lat 40-tych. Od tego czasu uznano, że akcja wcześniejszych komiksów z lat 40-tych miała miejsce na Ziemi-2, podczas gdy akcja komiksów z lat 60-tych osadzona jest na Ziemi-1. I tak jak na Ziemi-2 działają bohaterowie Amerykańskiego Stowarzyszenia Sprawiedliwości, tak Ziemi-1 strzegą bohaterowie Amerykańskiej Ligi Sprawiedliwości. W dalszych latach dochodziło do kolejnych spotkań pomiędzy bohaterami Ziemi-1 i Ziemi-2 aż w końcu w roku 1963 w zeszytach Justice League of America #21 („Kryzys na Ziemi-1”) i #22 („Kryzys na Ziemi-2”) doszło do pierwszego spotkania pomiędzy Amerykańskim Stowarzyszeniem Sprawiedliwości a Amerykańską Ligą Sprawiedliwości. Od tego czasu co roku wydawane były międzywymiarowe przygody Ligi i Stowarzyszenia (zwane także kryzysami), które dobiegły końca wraz z „Kryzysem na Nieskończonych Ziemiach” (w wyniku wydarzeń przedstawionych w tym komiksie Multiwersum przelatało istnieć, a na jego miejsce powstała jedna, nowa Ziemia).

UWAGA: Wspomniane komiksy Flash #123 oraz Justice League of America #21-22 ukazały się w ramach archiwalnych zeszytów dodawanych do Wielkiej Kolekcji Komiksów DC (Flash #123 w 10 tomie kolekcji, Justice League of America #21 w 64 tomie, a Justice League of America #22 w 70 tomie) więc jeśli te tomy zakupicie to warto najpierw przeczytać te archiwalne zeszyty.

W kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC ukazały się dwa tomy zbierające międzywymiarowe kryzysy z lat 80-tych:
– „JLA: Kryzys na Nowej Genesis” (95 tom kolekcji) – tom ten zawiera trzy historie: tytułowy „Kryzys na Nowej Genesis” z roku 1980, „Kryzys w Limbo” z roku 1981 oraz „Liga podzielona” z roku 1982,
– „JLA/All-Star Squadron: Kryzys na Ziemi Prime” (tom 68) – ten tomik zawiera tytułowy „Kryzys na Ziemi Prime” z roku 1982 oraz wcześniejsze zeszyty o początkach grupy All-Star Squadron (grupa ta powstała z połączenia członków Stowarzyszenia Sprawiedliwości i Siedmiu Żołnierzy Zwycięstwa).

Obowiązkowo przeczytaj w tym miejscu „Kryzys na Nowej Genesis” gdyż zawiera on pierwsze spotkanie Ligi z Nowymi Bogami, a więc pierwsze starcie z Darksaidem (nie muszę chyba wspominać, że jest to dojść ważny wątek). Jak ten tomik Ci się spodoba to kup i przeczytaj „Kryzys na Ziemi Prime”, a jeśli się nie spodoba to śmiało możesz pominąć pozostałe komiksy z tego okresu.

Dodatkowo jeśli spodobały Ci się powyższe tomy i lubisz starsze komiksy to możesz przeczytać też dalsze losy drużyny All-Star Squadron w historii „Saga o Ultra-Humanicie” (82 tom BiZDC) oraz tomik „Infinity Inc.: Saga Pokoleń” (96 tom BiZDC), na kartach którego potomkowie oraz protegowani Amerykańskiego Stowarzyszenia Sprawiedliwości łączą siły, aby raz jeszcze stawić czoła  Ultra-Humanite’owi.

Warto także wspomnieć, że w roku 1984 doszło do rozwiązania dotychczasowej Ligi i powstania nowej, tzw. Ligi Detroit z całkowicie odmienionym składem. Wydarzenia te miały miejsce na kartach Justice League of America Annual #2 (z roku 1984), który wszedł w skład wydanej przez Egmont „Antologii” o Aquaman – jeśli posiadasz ten tom to warto w tym miejscu przeczytać tamten annual.

LIGA POKRYZYSOWA

Dostępne po Polsku komiksy z tego okresu można podzielić na dwa etapy:
– event „Legendy” i przygody Międzynarodowej Ligi Sprawiedliwości (w skrócie JLI),
– późniejsze eventy („Godzina Zero: Kryzys w czasie”, „Rozpęta się piekło” oraz „Ostatnia Noc”), które dotknęły Uniwersum DC.

 

Event „Legendy” oraz JLI:

Okres ten rozpoczyna event „Legendy” (wydany w 28 tomie kolekcji BiZDC), w wyniku którego doszło do rozpadu dotychczasowej Ligi i powstania nowej inkarnacji czyli Międzynarodowej Ligi Sprawiedliwości. Ponadto w tej samej kolekcji wyszły dwa tomy zawierające kilka tie-inów do tego eventu:
– „Superman: Narodzenie Legendy” (67 tom kolekcji) zawiera 3 zeszyty tie-inów (jest to bardzo fajny komiks ale jeśli ktoś nie planuje czytać komiksów o Supermanie to może go pominąć),
– „Liga Sprawiedliwości: Koniec i początek” (tom 41) zawiera ostatnie 4 zeszyty wcześniejszej serii o Lidze, czyli Justice League of America (zeszyty te pokazują w jaki sposób doszło to rozpadu dotychczasowej Ligi) oraz pierwsze 7 zeszytów nowej, doskonałej serii Justice League International (czyli JLI) poświęconych nowej Lidze powstałej w wyniku „Legend”.

UWAGA: te 7 zeszytów serii „JLI” zostały wcześniej wydane w 71 tomie Wielkiej Kolekcji Komiksów DC więc nie ma sensu kupować tego wydanie gdyż tom z kolekcji BiZDC zawiera więcej materiału (czyli wspomniane wcześniej 4 zeszyty tie-inów do „Legend”). Jeśli jednak posiadasz już tomik z WKKDC to musisz sam zdecydować czy warto kupić tom z BiZDC dla tych czterech dodatkowych zeszytów (podpowiem, że moim zdaniem warto).

Kolejność czytania „Legend” z tie-inami jest następująca:
– „Batman #401” i „Detective Comics #568” (z tomu „Legendy”);
– „Legendy #1-2”;
– „Justice League of America #258-260”;
– „Legendy #3-4”;
– tie-iny z tomu „Superman: Narodzenie Legendy”;
– „Legendy #5”;
– „Justice League of America #261”;
– „Legendy #6”.

Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że na kartach „Legend” doszło także do powstania ekipy „Legionu Samobójców”, a pierwsze zeszyty najlepszej serii o Legionie także zostały wydane w kolekcji BiZDC (w tomie 35 zatytułowanym „Próba ognia”) i zdecydowanie warto ten tomik także przeczytać.

Bezpośrednio po „Legendach” czytamy 7 pierwszych zeszytów serii o „JLI” (jak wspomniałem wcześniej zeszyty te są zebrane w tomie „Liga Sprawiedliwości: Koniec i początek” z BiZDC bądź tomiku „Międzynarodowa Liga Sprawiedliwości Część 1” z WKKDC). Później należy przeczytać tomik „Międzynarodowa Liga Sprawiedliwości Część 2” wydany w 78 tomie WKKDC (tomik ten zawiera zeszyty 8-12 – zeszyty 9-10 stanowią tie-iny do kolejnego eventu, czyli „Millennium”, który został przetłumaczony przez grupę GruMiK (kolejność czytania całego eventu znajdziecie w tym poradniku).

Następnie ma miejsce akcja znakomitego komiksu legendarnego scenarzysty Jima Starlina „Kosmiczna Odyseja”. Jest to nie tylko świetny komiks ale także bardzo ważny gdyż przedstawia kolejne starcie z Darksaidem, a także wprowadza pojęcie Równania Anty-życia. Pomimo, że w „Kosmicznej Odysei” nie występuje cała Liga to i tak warto ten komiks przeczytać w tym miejscu.

„Kosmiczna Odyseja” posiada dwa wydania: najpierw została wydana przez Egmont w DC Deluxe, a potem ukazała się w kolekcji BiZDC (w tomie 66) – zawartość obu tomów jest niemal identyczna chociaż wydanie z kolekcji posiada kilka stron dodatkowych opracowań ale z kolei wydanie Egmontu ma większy format (ja osobiście wole wydanie Egmontu ze względu na ten zwiększony format).

Kolejne zeszyty „Międzynarodowej Ligi Sprawiedliwości” tłumaczy grupa GruMiK (projekt „Justice League”) i należy je pobrać z ich strony gdzie jest także podana szczegółowa kolejność czytania poszczególnych zeszytów serii o lidze (bo w pewnym momencie doszło do powstania dwóch oddzielnych ekip: „Amerykańskiej Ligi Sprawiedliwości” i „Europejskiej Ligi Sprawiedliwości”, a każda ekipa dostała swoją własną serię – grupa GruMiK tłumaczy zeszyty obu tych serii).

Warto także wspomnieć, że w tym projekcie znajduje się także kolejny event „Inwazja”, którego akcja ma miejsce po 20 zeszycie Ligi. Jeśli ktoś chce przeczytać ten event razem ze wszystkimi dostępnymi tie-inami to odsyłam do tematycznego poradnika, gdzie znajdziecie kolejność czytania.

 

Późniejsze eventy z lat 90-tych:

W późniejszym okresie całe Uniwersum DC dotknęły trzy eventy, które zostały wydane w kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC: „Godzina Zero: Kryzys w Czasie” (36 tom kolekcji) „Rozpęta się piekło” (tom 56) oraz „Ostatnia Noc” (tom 60).

Dwa z nich (czyli „Godzina Zero: Kryzys w Czasie” oraz „Ostatnia Noc”) bardzo ściśle łączy się z historią Zielonej Latarni Hala Jordana więc żeby dobrze zrozumieć wszystkie wątki tych eventów warto przeczytać także kilka zeszytów serii „Green Lantern v3” (zeszyty stanowiące bezpośrednią podbudowę do „Godziny Zero” zostały wydane w 73 tomie kolekcji BiZDC jako „Green Lantern: Szmaragdowy Zmierzch”, a kolejne zeszyty przetłumaczyła grupa GruMiK) oraz serii „Warrior” (także od grupy GruMiK).

Kolejność czytania „Godziny Zero” razem z podbudową jest następująca:
– „Green Lantern v3 #46-47” (od grupy GruMiK),
– „Green Lantern v3 #48-50” (z tomu „Green Lantern: Szmaragdowy Zmierzch”),
– „Warrior: Szmaragdowy Opad” – drugi numer wydania specjalnego TM-GruMiK,
– „Green Lantern v3 #51-55” (z tomu „Green Lantern: Szmaragdowy Zmierzch”),
– „Godzina Zero: Kryzys w Czasie”.

UWAGA: 46 zeszyt serii „Green Lantern v3” stanowi tie-in do sagi „Rządy Supermanów”, w której Cyborg Superman i kosmita Mongul zniszczyli Coast City – rodzinne miasto  Hala Jordana. Jednak nie trzeba w tym miejscu czytać całej sagi „Rządy Supermanów” gdyż na początku 46 zeszytu znajduje się strona z niezbędnym wprowadzeniem do tych wydarzeń.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że Bury Wilk przetłumaczył 10 zeszytów tie-inów do „Godziny Zero”, które są poświęcone innym bohaterom DC. Jednak w przypadku tego eventu najlepiej najpierw przeczytać główną historię (czyli tomik z kolekcji), a potem opcjonalnie  tie-iny od Burego Wilka jako uzupełnienie całości (o ile interesują Was dodatkowe historie bohaterów DC w czasie tego eventu).

Ponadto jeśli interesują Cię dalsze losy Kyla Raynera jako nowej Zielonej Latarni to przeczytaj kolejne zeszyty projekt „Green Lantern v3” od GruMiKa. Jeśli jednak chcesz poznać tylko komiksy związane z Ligą Sprawiedliwości to przeczytaj z tego projektu chociaż zeszyty 62-64 gdyż stanowią one taki pomost fabularny pomiędzy „Godziną Zero” a „Ostatnią Nocą”.

Chronologicznie w tym momencie ma miejsce akcja kolejnego eventu, czyli „Rozpęta się piekło”, który dla odmiany jest samodzielnym eventem i nie wymaga czytania żadnej wcześniejszej podbudowy.

Następnie należy przejść do „Ostatniej Noc”, w której kończy się wątek upadku Hala Jordana. Podobnie jak w przypadku „Godziny Zero” oprócz głównej serii opcjonalnie możemy przeczytać kilka zeszytów tie-inów, które przetłumaczył Bury Wilk. Ale czy warto czytać całość? To już zależy co kogo interesuje – przykładowo jeśli  nie interesują Cię losy innych postaci to możesz pominąć tie-iny o tych postaciach – w sumie do zrozumienia tego eventu wystarczy tomik z kolekcji i wcześniejsze zeszyty o losach Hala Jordana jako Paralaxa.

Jakbyście chcieli przeczytać „Ostatnią Noc” ze wszystkimi dostępnymi tie-inami to podaję kolejność czytania (w nawiasach zaznaczyłem zeszyty wchodzące skład wydania z kolekcji – pozostałe zeszyty to tie-iny z blogu Burego Wilka):

– „Ostatnia Noc #1-2” (tomik z kolekcji),
– „Superman: Kurtyna wzywa”,
– „Superman: Zimny komfort”,
– „Ostatnia Noc #3” (tomik z kolekcji),
– „Batman: Wycie w ciemności”,
– „Superboy: Uciekające gorąco i zimno”,
– „Flash: Módlcie się o świt”,
– „Parallax: Szmaragdowa noc” (tomik z kolekcji),
– „Superman: Wytworzyć ogień”,
– „Legion of Super-heroes: Serce z żelaza”,
– „Ostatnia Noc #4” (tomik z kolekcji),
– „Green Lantern v3 #81” (tomik z kolekcji).

 

ODŚWIEŻONA, KLASYCZNA LIGA:

Jak już wspomniałem na początku poradnika, pod koniec lat 90-tych DC Comics odświeżyło skład Ligi Sprawiedliwości przywracając klasyczne i najważniejsze postacie ze świata DC: Supermana, Batmana, Wonder Woman, Flasha, Zieloną Latarnie, Aquamana oraz Marsjańskiego Łowcę. Komiksy z tego okresu również można podzielić na kilka etapów, które szczegółowo opiszę.

 

Run Granta Morrisona i Marka Waida:

Autorem pierwszej serii poświęconej odświeżonej Lidze Sprawiedliwości został Grant Morrison, jeden z najlepszych scenarzystów komiksowych (choć wadą historii tworzonych przez Morrisona jest trudna narracja i czasami dość poplątana fabuła – jednak są to naprawdę dobre komiksy, po które zdecydowanie warto sięgnąć albo przynajmniej sprawdzić tom 1, a jak się spodoba to czytać dalej). Run Morrison uzupełnia się z komiksami pisanymi przez innego dobrego scenarzystę – Marka Waida (Waid napisał historię poprzedzającą run Morrisona oraz kilka innych dziejących się w trakcie tego runu oraz zaraz po nim).

Run Granta Morrison został zebrany w czterech tomach zatytułowanych „JLA: Amerykańska Liga Sprawiedliwości” (wydanych przez Egmont), a komiksy autorstwa Waida w dwóch tomach zatytułowanych kolejno „JLA: Koszmary i Raj” (47 tom kolekcji BiZDC) oraz „JLA: Wieża Babel” (wydany przez Egmont).

Co do kolejności czytania to najpierw czytamy pierwszą historię z tomu „JLA: Koszmary i Raj”, czyli „JLA: Koszmar nocy letniej” (bo tom ten zawiera dwie historię i w tym czasie ma miejsce akcja tylko tej pierwszej). Następnie należy przeczytać dwa pierwsze tomy „Amerykańskiej Ligi Sprawiedliwości” Morrisona, a bezpośrednio po nich drugą historię z tomu „JLA: Koszmary i Raj”, czyli „JLA: Raj Utracony” (jest to historia już innego scenarzysty – Marka Millara, która kontynuuje wątek pewnej postaci z runu Morrisona).

UWAGA: Cześć tomu pierwszego „Amerykańskiej Ligi Sprawiedliwości” została wydana w 52 tomie WKKDC oraz w 17 tomie kolekcji BiZDC (jako „Nowy porządek Świata”), a część tomu drugiego w 92 tomie BiZDC (jako „Opoka”) – nie muszę chyba wspominać, że nie ma najmniejszego sensu kupować tych wydań gdyż wydania Egmontu zawiera większą ilość materiału.

Trzeci i czwarty tom „Amerykańskiej Ligi Sprawiedliwości” Morrisona przeplata się z mniejszymi historiami Waida, które zostały wydane w tomie „JLA: Wieża Babel” od Egmontu – to wydanie oprócz tytułowej historii zawiera także dodatkowe zeszyty (w 13 tomie WKKDC wyszła sama tytułowa historia – chyba oczywiste jest, że nie ma sensu kupować tomiku z kolekcji gdyż wydanie Egmontu zawiera większą ilość materiału, a jak ktoś tomik z kolekcji kupił już wcześniej to już sam musi zdecydować czy jest sens kupować wydanie Egmontu dla kilku więcej zeszytów). Ponadto do tego okresu należy także komiks „JLA: Ziemia Dwa” (wydany w 10 tomie WKKDC), który jest ostatnią historią napisaną przez Morrisona oraz kilka translacji.

Kolejność czytania materiału z tego okresu jest następująca:
– translacje „JLA: Duchy”, „JLA 80-Page Giant 01” i „JLA 80-Page Giant 02” od Burego Wilka,
– „JLA #18-21” z tomu „JLA: Wieża Babel” Egmontu,
– „JLA: Amerykańska Liga Sprawiedliwości Tom 3″,
– translacje „JLA: W obcych ciałach” od Burego Wilka oraz „JLA: Superpower” od grupy GruMiK,
– „JLA #32-33” z tomu „JLA: Wieża Babel” Egmontu,
– translacja eventu „Dzień Sądu” od grupy GruMiK,
– „JLA: Amerykańska Liga Sprawiedliwości Tom 4″,
– „JLA: Ziemia Dwa”,
– „JLA: Wieża Babel” (główna historia).

Na koniec tego okresu opcjonalnie można przeczytać crossover Ligi Sprawiedliwości oraz Stowarzyszenia Sprawiedliwości zatytułowany „JLA/JSA: Cnota i występek” (wydany w 64 tomie WKKDC) – piszę opcjonalnie gdyż komiks jest tylko średni.

 

„Kryzys na nieskończonych Ziemiach”
oraz „Kryzys tożsamości”:

Zbliżamy się do okresu kiedy to całe uniwersum DC zostało dotknięte przez „Nieskończony Kryzys” będący kontynuacje monumentalnego „Kryzysu na Nieskończonych Ziemiach”. Myślę, że jest to doskonały czas by w ramach kontekstu dalszego „Nieskończonego Kryzysu” przeczytać sam „Kryzys na Nieskończonych Ziemiach” (po lekturze dotychczasowych komiksów każdy powinien mieć już sporą orientację w Uniwersum DC dzięki czemu lepiej odnajdzie w zawiłej i rozbudowanej fabule pierwszego wielkiego Kryzysu).

UWAGA: Kryzys ten posiada dwa wydania – najpierw został wydany przez Egmont w jednym grubym tomie, a potem ukazał się w kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC w dwóch tomach (tom 24 i 26 kolekcji). Wydanie Egmontu jest w większym formacie, a wydanie z kolekcji zawiera 4 dodatkowe zeszyty – jeśli nie masz jeszcze tego komiksu to lepiej kupić wydanie z kolekcji ale jak już posiadasz wydanie Egmontu to moim zdaniem nie ma sensu kupować wydania z kolekcji dla tych 4 zeszytów.

Drugim komiksem, który stanowi kontekst dalszy „Nieskończonego Kryzysu” jest bardzo ciekawy detektywistyczny komiks „Kryzys Tożsamości”. Jest to dość ważna pozycja gdyż bezpośrednie konsekwencje tego komiksu zostaną poruszone zarówno w podbudowie pod „Nieskończony Kryzys” jak i w samym Kryzysie.

UWAGA: Także i ten komiks posiada dwa wydania – został wydany przez Egmont, a także ukazał się jako specjalne wydanie Wielkiej Kolekcji Komiksów DC. Podobnie jak przy poprzednim komiksie, wydanie Egmontu jest w większym formacie, a wydanie z kolekcji zawiera dodatkową historię Flasha („Tajemnica Barry’ego Allena”), której akcja mam miejsce w trakcie „Kryzysu Tożsamości”.  Biorąc pod uwagę, że wydanie z kolekcji można kupić dużo taniej na allegro to zalecam zakup tego wydania.

Ostatnim komiksem, który stanowi dalszy kontekst „Nieskończonego Kryzysu” jest projekt grupy Comics Flying Circus „Titans/Young Justice: Graduation Day”. Komiks ten jest poświęcony postaci Donny Troy, która odegra dość istotną rolę w podbudowie do „Nieskończonego Kryzysu” oraz w jednym z tie-inów samego kryzysu.

 

„Nieskończony Kryzys”:

„Nieskończony Kryzys” był wydarzeniem, do którego wydawnictwo postanowiło odpowiednio przygotować bohaterów i cały świat DC poprzez kilka miniserii stanowiących tzw. „Odliczanie do Nieskończonego Kryzysu”, które ukazywały przed wydaniem samego kryzysu. W kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC został wydany ten Kryzys z niemal całą podbudową, na którą składają się następujące tomy: „Projekt Omac” (tom 7 kolekcji), „Poświęcenie” (42 tom), „Zemsta i Sumienie” (69 tom), „Sprzysiężenie łotrów” (85 tom) oraz „Wojna Ranna z Thanagarem” (tom 100). Oprócz tego są jeszcze dwie historię stanowiące podbudowę pod „Nieskończony Kryzys”, czyli „Dzień zemsty” oraz „Powrót Donny Troy”. Translacje tych miniserii przygotowała grupa GruMiK i znajdziecie ją na ich stronie.

Kolejność czytania „Odliczanie do Nieskończonego Kryzysu” jest następująca:
– „Projekt Omac” do zeszytu 3 włącznie,
– „Poświęcenie”,
– „Projektu Omac” zeszyty 4-6,
– „Sprzysiężenie łotrów”,
– „Wojna Ranna z Thanagarem”,
– „Dzień zemsty #1”
– „JSA #73-75” (z tomu„Zemsta i Sumienie”),
– „Dzień zemsty #2-6”
– „JSA #77” (z tomu„Zemsta i Sumienie”),
– „JLA: Kryzys sumienia” (z tomu „Zemsta i Sumienie”),
– „Powrót Donny Troy”.

Sam „Nieskończony Kryzys” został wydany przez Egmont w jednym tomie, a w kolekcji Bohaterowie i Złoczyńcy DC ukazał się w dwóch tomach – wydanie z kolekcji oprócz głównej serii zawiera także najważniejsze tie-iny (których nie ma w wydaniu Egmontu) do tego eventu – nawet jeśli ktoś posiada wydanie Egmontu to i tak warto dokupić wydanie z kolekcji gdyż jest on dwukrotnie obszerniejsze (część z tych tie-inów jest dość istotna gdyż domyka wątki rozpoczęte przez wcześniejsze miniserie stanowiące „Odliczanie do Nieskończonego Kryzysu”).

Warto także wspomnieć, że w 3 tomie „Wonder Woman Grega Rucka” znajduje się kilka tie-inów do „Nieskończonego Kryzysu” lecz nie zalecam lektury tego tomu osobom, które nie czytały tomów poprzednich – więc jeśli nie interesuję Cię „Wonder Woman” pisana przez Grega Rucka to spokojnie możesz te tie-iny pominąć gdyż nie są aż tak istotne dla fabuły samego Kryzysu. Jak jednak chcesz przeczytać znakomity run „Wonder Woman” pisany przez Rucka (szczerze polecam) to kolejność czytania „Nieskończonego Kryzysu” z tymi tie-inami znajdziecie w tym poradniku.

 

Liga po „Nieskończonym Kryzysie”:

W wyniku „Nieskończonego Kryzysu” Liga Sprawiedliwości została rozwiązania, a główni superbohaterowie zawiesili swoją działalność na okres jednego roku. Jednak po tym roku nieobecności, Liga odrodziła się w nieco zaktualizowanym składzie, o czym możemy przeczytać w komiksie „Liga Sprawiedliwości: Droga Tornada”, który ukazał się w 38 tomie kolekcji BiZDC.

Oprócz Ligi, w odświeżonym składzie powróciło także legendarne Stowarzyszenie Sprawiedliwości, o czym opowiada komiks „JSA – Stowarzyszenie Sprawiedliwości: Następna epoka”, który wyszedł w 50 tomie kolekcji BiZDC (biorąc pod uwagę, że komiksy poświęcone tej drużynie mniej lub bardziej łączą się z przygodami nowej Ligi i są naprawdę dobre to warto je przeczytać). Zatem następnie czytamy crossover Ligi Sprawiedliwości i Stowarzyszenia Sprawiedliwości czyli „Sagę o błyskawicy” (która ukazała się w 71 tomie kolekcji BiZDC) oraz znakomity komiks „JSA – Stowarzyszenie Sprawiedliwości: Przyjdź Królestwo Twoje” (wydane w 55 i 87 tomie kolekcji BiZDC).

Na koniec komiksów z tego okresu warto przeczytać całkiem niezły „Legion Trzech Światów” (wydany w 52 tomie BiZDC) gdyż kontynuuje on wątek Superboy’a Prime’a po wydarzeniach z „Nieskończonego Kryzysu”.

Dodatkowo warto w tym miejscu przeczytać przepięknie namalowany komiks przez Alexa Rossa „Sprawiedliwość” – piszę dodatkowo gdyż jest to historia znajdująca się poza kanonem DC ale spokojnie można umieścić ją w tym miejscu (szczerze polecam lekturę tego komiksu). „Sprawiedliwość” została wydana przez Mucha Comics w jednym tomie oraz ukazała się w dwóch tomach w WKKDC (numery 20 i 21) – zawartość obu wydań jest podobna (różnią się tylko dodatkami) choć wydanie Muchy jest zdecydowanie ładniejsze (gdyż ma większym format i piękną obwolutę) ale za to jest dużo droższe. Ponadto Egmont wydał ten komiks w ramach linii DC Limited, czyli jeszcze bardziej powiększonym formacie (i dużo większej cenie).

 

„Ostatni Kryzys”:

I tak doszliśmy do momentu kiedy Uniwersum DC dotknął kolejny wielki kryzys – tym razem jest to „Ostatni Kryzys”, który został napisany przez Granta Morrisona, a w Polsce został wydany przez Egmont.

Co do samego komiksu to moim zdaniem „Ostatni Kryzys” jest najtrudniejszy w odbiorze nie tylko z samych kryzysów ale także ze wszystkich eventów, które czytałem. Narracja jest bardzo zamieszana więc trudno połapać się we wszystkich wątkach. Oprócz tego wiele wydarzeń i rozwiązań fabularnych autor nie wyjaśnia, i musimy się ich domyślać albo po prostu nie wiemy o co chodzi. Jednak pomimo to warto przeczytać „Ostatni Kryzys” gdyż dalej jest to kawał dobrego komiksu (nie wspominając już, że to klasyka).

Przed lekturą „Ostatniego Kryzysu” warto wiedzieć, że we wcześniejszych wydarzeniach Darksaid został zabity lecz potem on i inne postacie z Apokalips zaczęły odradzać się na Ziemi – informacja ta powinna ułatwić lekturę tego Kryzysu.

 

Liga po „Ostatnim Kryzysie”:

Po „Ostatnim Kryzysie” ma miejsce akcja tomiku „JLA: Pragnienie Sprawieliwości” (wydany w 56 tomie WKKDC). Jednak jest to co najwyżej średni komiks więc o ile nie zbierasz całości to możesz go śmiało pominąć.

Następnie ma miejsce rewelacyjny event „Flashpoint”, przez który powstało Nowe DC. Pomimo, że cała główna historia zawiązana jest wokół postaci Flasha to warto ten komiks przeczytać ponieważ występują w nim także inne postacie z Ligi Sprawiedliwości (szczególnie ciekawie pokazana jest tu postać Batmana). Dodatkowo wątki z „Flashpointa” będą poruszone w głównej intrydze późniejszej linii wydawniczej, czyli Odrodzenia. Generalnie „Flashpoint” jest w miarę przystępnym eventem i został tak skonstruowany by nawet początkujący czytelnik mógł zrozumieć wszystkie wątki. Jednak przez lekturą samego eventu warto przeczytać wcześniejsze komiksy o Flashu autorstwa Geoffa Johnsa (scenarzysty tego eventu), które razem z „Flashpointem” tworzą taki mini run.

Na ten run Geoffa Johnsa składają się następujące pozycje:

– „Flash: Odrodzenie” – wydany w 6 tomie kolekcji BiZDC (uprzedzam, że początkowe 3-4 zeszyty mogą być trudne do zrozumienia, ale pod koniec Johns wszystko pięknie wyjaśnia, więc wystarczy dotrwać do tego momentu, a wszystko stanie się jasne);

– „Flash v3″ – to licząca 12 zeszytów seria, z której pierwsze 7 zeszytów przetłumaczyła grupa Comics Flying Cirkus, a kolejne 5 zeszytów zostały dodane do wydania „Flashpointu” z kolekcji BiZDC (tom 31);

– „Flashpoint” został wydany przez Egmont w powiększonym formacie, a także ukazał się w kolekcjach WKKDC (tom 60) oraz kolekcji BiZDC – jak wspomniałem wcześniej, to ostatnie wydanie zawiera dodatkowe zeszyty serii „Flash v3″ (więc aby przeczytać całą serię „Flash v3″ trzeba zaopatrzyć się w wydanie z kolekcji BiZDC).

UWAGA: warto wiedzieć, że grupa CFC przetłumaczyła także „Flash: Odrodzenie” oraz wszystkie zeszyty serii „Flash v3″ ale po premierze tomów z kolekcji zostały one usunięte ze strony grupy by zachęcić do kupienia wydań oryginalnych. Jeśli jednak ktoś wcześniej pobrał te zeszyty i kupił wcześniejsze wydania „Flashpointu” (to od Egmontu lub z WKKDC) to już posiada kompletny drugi run Geoffa Johnsa i nie musi kupować wydania z kolekcji BiZDC.

„Flashpoint” jest eventem, który bardzo dużo zyskuje dzięki niezwykle ciekawym tie-inom, które w doskonały sposób rozwijają wizję świata zmienionego poprzez tytułowy Punkt Krytyczny. Odradzam więc czytanie „Flashpointa” bez tie-inów, bo wtedy połowa frajdy znika.

Grupa CFC przetłumaczyła najciekawsze tie-iny i na ich stronie znajdziecie następujące pozycje: „Abin Sur: The Green Lantern”; „Deadman i Latający Graysonowie”; „Grodd: Władca wojny”; „Green Arrow Industries”; „Hal Jordan”; „Kid Flash Lost”; „Project Superman”. Dodatkowo Egmont wydał znakomite zeszyty „Batman: Rycerz Zemsty” (w tomie „Batman: Rozbite Miasto i inne opowieści”).

Kolejność czytania „Flashpointa” z tie-inami jest następująca:

– „Flashpoint Project Superman #1-2”,
– „Flashpoint Green Arrow Industries”,
– „Flashpoint Deadman #1-3”,
– „Flashpoint Grodd Władca Wojny”,
– „Flashpoint Abin Sur The Green Lantern #1”,
– „Flashpoint Hal Jordan #1”,
– „Flashpoint Abin Sur The Green Lantern #2”,
– „Flashpoint Hal Jordan #2”,
– „Flashpoint #1-2”,
– „Flashpoint Batman Rycerz Zemsty #1-3”,
– „Flashpoint #3”,
– „Flashpoint Hal Jordan #3”,
– „Flashpoint Abin Sur The Green Lantern #3”,
– „Flashpoint #4”,
– „Flashpoint Project Superman #3”,
– „Flashpoint Kid Flash Lost #1-3”,
– „Flashpoint #5”.

 

Ciąg dalszy, czyli jak czytać „Ligę sprawiedliwości” po „Flashpointcie” znajdziecie w drugiej części poradnika pod tym linkiem.