„Wojna Domowa” jest jednym z ciekawszych i ważniejszych eventów w świecie Marvela, dlatego zdecydowanie warto się z nim zapoznać, w czym może pomóc niniejszy poradnik. Oprócz opisu samego eventu chciałbym omówić pozycje, które zarysowują kontekst wydarzenia, jakim była tytułowa Wojna Domowa. Oczywiście można przeczytać sam event, ale moim zdaniem warto chociaż wspomnieć o kilku innych komiksach, które przygotowały grunt pod wybuch wojny między superbohaterami aby osoby zainteresowane mogły przeczytać także te komiksy.
KONTEKST „WOJNY DOMOWEJ”
Jednym z powodów wybuchu „Wojny Domowej” była strata zaufania opinii publicznej wobec superbohaterów. Przyczyną takiego stanu rzeczy były dwa wielkie wydarzenia: „Tajna Wojna” (opis tutaj) oraz Dzień M, opisany w evencie „Ród M” (opis tutaj). Dlatego też przed przystąpieniem do lektury „Wojny Domowej” opcjonalnie można przeczytać właśnie crossover „Tajna Wojna”, znakomity komiks „Upadek Avengers”, który jest wprowadzeniem do „Rodu M”, no i oczywiście sam event „Ród M”. Oczywiście nie jest to niezbędne do lektury samej „Wojny Domowej”, ale są to komiksy naprawdę znakomite i bez wątpienia warte uwagi, a dzięki zapoznaniu się z ich treścią sam event powinien dostarczyć więcej przyjemności z lektury.

Ponadto, jeśli interesują Cię dalsze losy Avengers po „Upadek Avengers” to opcjonalnie możesz sięgnąć do bardzo fajnej serii „New Avengers”, która należy do znakomitego runu Briana Michaela Bendisa (jest to też sensowne gdyż to przede wszystkim członkowie tej grupy starli się w tytułowej wojnie). Serie „New Avengers” tworzą cztery tomy, których akcja ma miejsce przed wybuchem „Wojny Domowej” oraz tom piąty, który stanowi tie-iny do tego eventu (wszystkie tomy zostały wydane przez Muchę Comics, a tom pierwszy dodatkowo ukazał się w WKKM – jako tom 32). Oczywiście „New Avengers” Bendisa w żaden sposób nie jest niezbędna do lektury „Wojny Domowej”, a sam event jest w pełni zrozumiały bez znajomości tej serii ale jeśli chcesz lepiej lepiej poznać uniwersum Marvela z tego okresu, to warto przeczytać serię „New Avengers” oraz cały run Bendisa (szczegółowy opis jak czytać Avengers Bendisa znajdziecie w drugiej części poradnika Jak zacząć czytać Avengers). Jeżeli jednak interesuje Cię tylko i wyłącznie przebieg komiksowej „Wojny Domowej” to po prostu pomiń tę serię.

OPIS EVENTU I TIE-INÓW
Na event „Wojna Domowa” składa się jeden tom głównej historii (wydany zarówno przez Egmont, Muchę Comics oraz w 39 tomie WKKM) oraz następujące tie-iny (wymieniam tylko te dostępne w języku polskim):
– „New Avengers tom 5: Wojna Domowa” – Mucha Comics
– „Kapitan Ameryka Tom 3: Śmierć Kapitana Ameryki” – Egmont
– „Poległy Syn: Śmierć Kapitana Ameryki” – WKKM 42
– „Amazing Spider-Man (Straczynski) Tom 5” – zapowiedź Egmontu
– „Friendly Neighborhood Spider-Man 11-16” – zeszyty 11-13 wyszły w tomie „Spider-Man kontra Mysterio” (w ramach Carrefourowej kolekcji), a zaszyty 14-16 przetłumaczyła grupa Comics Flying Circus
– „Sensational Spider-Man 28-34” – translacja grupy GruMiK (zeszyty 28-32) i Comics Flying Circus (zeszyty 33-34)
– „Wolverine: zeszyty 42-45” – translacja T&Ma
– „New Avengers: Illuminati” – zeszyt ten znajduje się w projekcie grupy Comisc Flying Cirkus „Planeta Hulka Prolog”
– „She-Hulk 8” i „Civil War: Front Line 1” – projekty niezależne, które można znaleźć przez stronę: Polska Scena Translacyjna
– „Punisher War Journal v2” – GruMiK.

Czy wszystkie warto czytać z główną serią?
Moim zdaniem niekoniecznie.
Serie „Friendly Neighborhood Spider-Man 11-16” i „Sensational Spider-Man 28-34” nie mają nic wspólnego z treścią „Wojny Domowej” – po prostu są to przygody Spider-Mana, które mają miejsce w trakcie trwania eventu. Zatem, jeśli czytasz przygody Spider-Mana, to warto przeczytać te serie, ale wydaje mi się, że lepiej będzie to uczynić już po zakończeniu eventu. Jeśli natomiast nie czytasz Spider-Mana, to po prostu je pomiń.
Tom „New Avengers Tom 5: Wojna Domowa” warto przeczytać, ale tylko pod warunkiem, że czytało się wcześniejsze tomy tej serii, ponieważ poszczególne zeszyty pokazują losy postaci znanych z poprzednich tomów. Zatem jeśli pominąłeś serię „New Avengers” to także pomiń ten tomik.
„Kapitan Ameryka Tom 3: Śmierć Kapitana Ameryki” to kolejny tom znakomitego runu Eda Brubakera i bez lektury reszty tego runu nie ma najmniejszego sensu do niego sięgać (zwłaszcza, że tylko kilka początkowych zeszytów ma miejsce w trakcie wojny miedzy superbohaterami) – oczywiście warto przeczytać cały run ale jeśli interesuję Cię tylko „Wojna Domowa” to możesz ten tom pominąć.
Zeszyty zebrane w tomie „Amazing Spider-Man (Straczynski) Tom 5” opowiadają nie tylko o losach Spider-Mana w czasie trwania „Wojny Domowej”, ale także pokazują wiele istotnych wątków związanych z przebiegiem samego eventu. Zatem tom ten wydaje się doskonałym uzupełnieniem całości chociaż bez lektury tomów poprzednich pewne wątki mogą być niezrozumiałe więc jeśli nie czytasz całości to pomiń ten tom.
Zeszyty serii „Wolverine” nie są ściśle powiązane z przebiegiem samej „Wojny Domowej”, ale pokazują co się stało z przestępcą Nitro, którego działania bezpośrednio doprowadziły do rejestracji super ludzi i wybuchu wojny pomiędzy nimi. Dlatego wydaje mi się, że warto je przeczytać.
Zeszyty „New Avengers: Illuminati”, „She-Hulk 8” i „Civil War: Front Line 1” także zalecam przeczytać, ponieważ w doskonały sposób pokazują sytuację w przededniu wybuchu wojny pomiędzy superbohaterami.
Warto także przeczytać tomik „Poległy Syn: Śmierć Kapitana Ameryki”, który stanowi epilog całego eventu.
Opcjonalnie można też przeczytać zeszyty zebrane w projekt „Invincible Iron Man v4” grupy GruMiK gdyż wydarzenia w nich zawarte pozwalają nam zrozumieć dlaczego w trakcie „Wojny Domowej” Stark zajął dane stanowisko.

JAK CZYTAĆ „WOJNĘ DOMOWĄ”
Teraz pokrótce opiszę w jaki sposób ja bym zalecał czytanie eventu „Wojna Domowa” razem ze wszystkimi dostępnymi po polsku tie-inami.
DROGA DO „WOJNY DOMOWEJ”:
– opcjonalnie „Amazing Spider-Man: zeszyt 529” (jeśli czytacie tą serię),
– zeszyt „New Avengers: Illuminati” (z projektu CFC „Planeta Hulka Prolog”),
– opcjonalnie „Amazing Spider-Man: zeszyty 530-531” (jeśli czytacie tą serię),
– opcjonalnie „Invincible Iron Man v4”.
„WOJNA DOMOWA”:
– „Wojna Domowa: zeszyt 1” oraz „She-Hulk: zeszyt 8”, „Wolverine: zeszyt 42”, „Civil War: Front Line: zeszyt 1”,
– opcjonalnie „New Avengers: zeszyt 21” oraz „Amazing Spider-Man: zeszyt 532” (jeśli czytacie te serie),
– „Wojna Domowa: zeszyt 2”,
– opcjonalnie „New Avengers: zeszyt 22” i „Amazing Spider-Man: zeszyt 533” (jeśli czytacie te serie),
– opcjonalnie „Friendly Neighborhood Spider-Man: zeszyty 11-13” oraz „Sensational Spider-Man: zeszyty #28-31” (lub po zakończeniu eventu – oczywiście jeśli czytacie te serie),
– „Wojna Domowa: zeszyty 3-4”oraz „Wolverine: zeszyty 43-45”,
– opcjonalnie „Kapitan Ameryka Tom 3: Śmierć Kapitana Ameryki: zeszyty 22-24″, „New Avengers: zeszyty 23-24” i „Amazing Spider-Man: zeszyty 534-535” (jeśli czytacie te serie),
– „Wojna Domowa: zeszyt 5”,
– opcjonalnie „Amazing Spider-Man: zeszyty 536-537”, „New Avengers: zeszyt 25” i „Punisher War Journal v2”,
– opcjonalnie „Friendly Neighborhood Spider-Man: zeszyty 14-16″ oraz „Sensational Spider-Man: zeszyty #31-34″ (lub po zakończeniu eventu – oczywiście jeśli czytacie te serie),
– „Wojna Domowa: zeszyty 6-7”,
– opcjonalnie „Civil War: The Initiative” (jest to ostatni zeszyt w 5-tym tomie „New Avengers”),
– opcjonalnie „Amazing Spider-Man: zeszyty 538-539” (zeszyty te kończą się cliffhangerem, a ciąg dalszy ma miejscy w kolejnych zeszytach tomu 5 runu Straczynskiego),
– „Poległy Syn: Śmierć Kapitana Ameryki”.

Tak przebiega wielki event „Wojna Domowa”, którego konsekwencje są o wiele bardziej dotkliwe niż w filmowej adaptacji.
Jeśli jesteś ciekawy jak wyglądała sytuacja superbohaterów po zakończeniu „Wojny Domowej” to czytaj ciąg dalszy Avengers Bendisa (poradnik znajdziecie pod tym linkiem).